BharatKosha
Back to the archive

बौधायन शुल्बसूत्रम् (आचार्य बौधायन - प्राचीन वैदिक रेखागणित, ज्यामिति एवं वेदी-निर्माण सटीक)

Baudhayana Shulbasutram with Commentary by Vibhutibhushan Bhattacharya

by आचार्य बौधायन (सम्पादक: विभूतिभूषण भट्टाचार्य)

DevanagariHindipublished366 pages
Page 206Permalink

( ६ ) पक्षाग्रयो० ३।२५।१, ३।३६।८ पुरुषस्य षोडशी० ३।११५।१, ३।१३७।१ मण्ड० पक्षीभवति २।७।२ पुरुषाधार्तत्पञ्चदशे० ३।६५।१ मध्यमे पक्षो द्वादशपक्ष० ३।३६।१ पुरुषेण पक्षयो० ३।६६।२ मध्ये पञ्च तृतीयाः २।३४।१ पुरुषो वय ३।३।७ मध्ये पञ्चदक्षिणायां ३।३।२ पूर्वं पार्श्वं १।५६।६ मन्त्र० पञ्चदशपुच्छे । ३।५०।१ पूर्वस्मिन्ननीके ३।२४।३, ३।११३।३ महावे पञ्चपञ्चचतु० ३।१३४।३ ३।२३१।५ मानयं पञ्चमभागीया० ३।५८।४, ३।५८।७, ३।७१।४, पूर्वस्मिन् पाशं १।२२।१ मानयं ३।७५।१ पूर्वस्मिन् पाशौ १।२३।१ मानये पञ्चमायां वा २।

Page 207Permalink

( ७ ) मण्डलमृषभं २।१६।१ लोकबाधीनि २।१८।१ मध्यमे पाशौ १।३०।१ वस्तो वय ३।श१।३ मध्ये तृतीयम् ३।६।२ वितृतीया वेदि० १।६४।१ मध्ये बहुलम् ३।१४।१२ विधाभ्यास० २।१।५ मन्त्रव्यतिरेकै २।२२।१ विपर्यस्यैतेनो० १।५८।१ महावेदेस्तृतीयॆन १।६४।१, १।६७।२ विराट् सम्पन्ने० १।६२।१ मानयोगस्तया १।६०।२ विशये यद्यपच्छिन्नं ३।४४।२ मानयोगस्तयो० १।७२।१ विष्कम्भान्तयोः १।२१।३, १।२२।३ मानयोगस्तयां० १।६६।४, १।७३।३ वृक्षस्य पार्श्वमानी १।४०।२ यच्छेषं नामे० ३।१०६।३ वेदितृतीये १।६७।१ यच्छोपपाकाभ्यां २।२८।१ व्यत्यासं चिनुयाद् ३।१७।२, ३।२७।२, यजमानमात्री १:६५।१ ३।४०।१ यत्र पुरस्ताद० १।३१।१२ व्याघ्रो वयः ३।३।५ यथायोगमिष्टकानां ३।१२८।२ व्याममात्रौ २।७।६ यदतिरिक्तं ३।१३८।३ व्यामश्च। १।१८।१ यदतिशिष्यते १।४७।२ व्यायाममात्री २।२६।१ यदन्यत्कृते० २।५।२ व्यायामषष्ठे ने० २।३२।१ यदपच्छिन्नं ३।१३५।५ व्यायामेन सप्रादे० ३।७१।३ यदमूत्रस्पन्द्यया ३।६।३ शम्यामात्री चतुः सक्ति० १।६३।१ यदवस्तादप० ३।११६।२ शिरः पञ्चपदा० ३।३२।१ यद्यदपच्छिन्नं ३।४०।१, ३।१३४।४ शिरसि पञ्चोपद्ध्यात्। ३।६६।१ या दक्षिणावृत्तो २।१२।१ शिरसि याः ३।६२।१ यावती तिर्यङ्कानी १।२६।१ शिरसोऽवस्तात् ३।३६।१ यावती पार्श्वमानी १।५६।५ शिरोऽर्धषष्ठ० ३।३४।१ यावानग्निः सारत्नि० ३।८२।१, ३।८६।१, शेषं यथायोगं १।६७।२ ३।६१।२ शेषमग्निं चतुर्था० ३।४१।१, ३।४५।१, यावान् पुरुष उर्व्व० ३।९।१ ३।१३४।५, ३।१३५।६ यूपावटाः पद० १।८२।१ शेषमग्निं पञ्चमभा० ३।१३१।१, ३।२६।२, ३ यूपावटीयाच्छुङ्को० १।७३।१ २३।१, ३।२६।१ रथचक्रचितं ३।८६।१ शेषमग्निं बृहतीभिः १।८३।३, ३।८४।५, ३ रथसम्मितॆ० १।६१।१ ८८।५, ३।१११।८, रथाक्षान्तराला० १।७६।१ ३।३७।५, ३।३८।५ लेखामलिख्य १।२१।१ शेषे पादेष्टकाः। ३।१२२।१ इमशानचित्तं चिन्वीत ३।१२३।१

Page 208Permalink

( ८ ) श्रोण्योरेकैकम् । ३।३६।३ समचतुरश्रानेक ३।१४२।२ षट्त्रिंशच्छम्या० १।२३।१ समचतुरश्राभि० ३।६।२ षट्त्रिंशत्प्राची १।६६।२ समचतुरश्रावि० १।६३।२ षडशीतियुगम् । १।२१।१ समचतुरश्राश्चे० ३।३१।१ षोडशीं पुरस्ताद् ३।११६।१ सविशेषः । १।५०।२ संनतं पुच्छम् । ३।५३।१ समूह्यपरिचाय्यौ ३।११८।१ संवत्सरभृत० २।४२।२ समूह्यस्य दिक्षु ३।११९।१ स आत्मा । ३।३३।६, ३।३३।७ सर्वमग्निं चतुरश्रान् ३।१२४।१ स एष नव० ३।११७।२ सव्यावृत उत्तरतः । २।१२।२ स एष द्वादश० ३।१२२।१ सा यत्र निपतेत् १।४०।३ स एष षोडश० ३।१०७।१ साहसं चिन्वीत २।१०।१ स तु दक्षिणतो० १।१०।३ सिंहो वय ३।३।६ स दसः पूर्वार्धाद् १।७६।१ सोऽसः । १।३०।२ स निर्नामः । ३।३६।६ सक्थीरवान्तर० २।३५।३ सन्ध्यन्तयोश्च ३।८२।२ सक्थ्यवच्छेदे ३।१२२।१ सप्तपञ्चाशद् दक्षिणे ३।७१।१ हंसमुखीं पुरस्तात् । ३।३७।२ स प्रक्रमः स्यात् । १।७९।३, १।८०।२ हंसमुख्या० ३।१३४।२ समचतुरश्रं दीर्घचतु० १।४१।१ हंसमुख्यौ प्रतीच्यौ ३।४३।१ समचतुरश्रस्याक्ष्णया० १।३४।१ —:❖:—

Page 209Permalink

बौधायनशुल्बसूत्रीयक्षेत्रादीनां चित्राणि

Page 210Permalink

चित्रप्रतिरूपनिर्माणविषये सम्पादकीयं न्यूनताक्षमापनम् चित्रप्रतिरूपाणां निर्माणकार्यस्य यथार्थपरिदर्शनानभिज्ञस्य मम सम्पाद- कत्वेऽत्र मुद्रितेषु चित्रेषु बह्व्यस्त्रुटयः समापतिताः सन्ति, तदर्थं क्षन्तव्योऽहं सहृदयैः पाठकैः । १. आदितो द्विचत्वारिंशत्संख्यकेषु चित्रेषु आकृतिबाहुल्यमस्पष्टता च वर्तते । २. चितीनां चित्रेषु बहुत्र पुरुषमानप्रदर्शकलेखाया अनिर्देशात् क्षेत्रमानं दुर्ज्ञेयं जातम् । ३. इष्टकाकरणेषु संख्याङ्कानिर्देशात् चित्राधोलिखितानां संख्याज्ञानेऽपि स्वरूपं दुर्ज्ञेयमेव जातम् । ४. कदाचित् चितीनां चित्रेषु इष्टकरीतिज्ञापिकानां लेखानां दोषाद् रीतिषु यथार्था इष्टकसंख्या दुर्ज्ञेया जाता । निर्मितेषु चित्रप्रतिरूपेषु एतासां त्रुटीनां प्रतीकारोऽपि न सम्भाव्यत इति नितरां दुःखितचित्तोऽहं क्षमां याचे । विदुषां कृपामिलाषी सम्पादकः

Page 211Permalink

...म् ...म्पाद- ...व्योऽहं ...र्तंते। ...त्रमानं ...नेऽपि ...तिषु ...इति

Page 212Permalink

चित्रम् १ । १।२०—२३ सूत्रे ( समचतुरशकरणम् )

Page 213Permalink

इस पृष्ठ पर कोई देवनागरी ग्रन्थ/पाठ उपलब्ध नहीं है (यह एक रिक्त पृष्ठ है)। पृष्ठ पर केवल निम्नोक्त डिजिटलीकरण सम्बन्धी विवरण अंकित है:

CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri.Funding: MIDF Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu

Page 214Permalink

CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri.Funding: MIDF

(पृष्ठेऽस्मिन् मूलग्रन्थस्य पाठः नास्ति / This page is blank)

Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu

Page 215Permalink

चित्रम् २ । दिङ्निर्णये परिलेखः । ( १।२० सू० शुल्वदीपिकायाम् )

Page 216Permalink

इस पृष्ठ पर कोई देवनागरी पाठ (सूत्र, भाष्य, मन्त्र आदि) उपलब्ध नहीं है। यह पृष्ठ रिक्त (कोरा) है।

Page 217Permalink

क छ ख ज ङ झ ञ च

Page 218Permalink

CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri. Funding: MIDF

(पृष्ठेऽस्मिन् कोऽपि मूलपाठो न विद्यते / यह पृष्ठ रिक्त है)

Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu

Page 219Permalink

नि

Page 220Permalink

(इस पृष्ठ पर कोई देवनागरी पाठ नहीं है / पृष्ठ रिक्त है।)

Page 221Permalink

चित्रम् ४ । ( १।२८-३० सूत्रेषु दीर्घचतुरश्रकरणे )

Page 222Permalink

इस पृष्ठ पर मुख्य ग्रन्थ का कोई पाठ (सूत्र, भाष्य अथवा रेखाचित्र) उपलब्ध नहीं है; यह एक रिक्त पृष्ठ (blank page) है। पृष्ठ पर केवल निम्नलिखित शीर्ष एवं पाद-सूचना (metadata) अंकित है:

CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri.Funding: MIDF Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu

Page 223Permalink

चित्रम् ५ । ( १३१ सूत्रे एकतोऽणिमद्दीर्घचतुरश्रकरणे ) [रेखाचित्रे बिन्दवः/संज्ञाः - क, ख, ग, घ, ङ, च, छ, ज, झ]

Page 224Permalink

इस पृष्ठ पर कोई मूल पाठ (सूल, भाष्य, मन्त्र आदि) उपलब्ध नहीं है; यह एक रिक्त (कोरा) पृष्ठ है।

पृष्ठ पर केवल डिजिटलीकरण से संबंधित निम्नलिखित पाद-टिप्पणियाँ/शीर्षक अंकित हैं:

CC-0. In Public Domain. Digitization by eGangotri.Funding: MIDF Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu

Page 225Permalink

चित्रम् ६ । ( १।३२ सूत्रे दीर्घचतुरश्रकरणे )