BharatKosha
दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

by महाकवि दण्डी

Source: दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा) · चौखम्बा संस्कृत सीरीज · 1968 (origin)

DevanagariHindipublished474 pages

Page 122 of 474

Read in context
Page 122

१२४ दशकुमारचरितम् । [ उत्तरपीठिकायां ( २२ ) तत्क्षणोपसंहृतमालिङ्गनव्यतिकरश्चापहारवर्मा चापचक्रकणप- कर्पणप्रासपट्टिशमुसलतोमरादिप्रहरणजातमुपयुञ्जानान्बलावलिप्तान्प्रतिब- लवीरान्वहुप्रकारायोधिनः परिक्षिपतः क्षितौ विचिच्छेद । क्षणेन चाद्राक्षी- त्तदपि सैन्यमन्येन समन्ततोऽभिमुखमभिधावता बलनिकायेन परिक्षिप्तम् । (२३) अनन्तरं च कश्चित्कर्णिकारगौरः कुरुविन्दसवर्णकुन्तलः कमलकोमलपाणिपादः कर्णचुम्बिदुग्धधवलस्निग्धनीललोचनः कटितटनि- ( २२ ) तच्छणेति-तस्मिन् क्षणे समये उपसंहृतः समाप्त आलिङ्गनस्या- श्लेषस्य व्यतिकरः सम्पर्कौ येनासौ । चापेति-चापो धनुः, चक्रं, कणपो लोह- स्तम्भः, कर्पणः शरावाकारोऽस्त्रविशेषः, प्रासः कुन्तः, पट्टिशः शस्त्रविशेषः, मुसलं मुसलाकारशस्त्रविशेषः, तोमरो लोहगुच्छनिर्मितं शस्त्रमित्यादि प्रहरणजातं शस्त्र- समूहमुपयुञ्जानान् निक्षिप्तः । वलावलिप्तान् बलगर्वितान् । प्रतिबलवीरान् शत्रु- पक्षीययोधान् । बहुभिः प्रकारैरायोधिनः युद्धं कुर्वतः । परिक्षिपतः पातयतो लोका- निति शेषः । एते प्रतिबलवीरानित्यस्य विशेषणे । विचिच्छेद पातयामास । क्षणेन मुहूर्त्तमात्रेण । समन्ततः सर्वतः । अभिमुखं सम्मुखम् । अभिधावता आगच्छता । बलनिकायेन सैन्यसमूहेन । परिक्षिप्तमाक्रान्तम् । सैन्यमित्यस्य विशेषणमेतत् । ( २३ ) कर्णिकारो द्रुमोत्पलः, स्थलपद्मवृक्षस्तद्वद् गौरो धवलः । कुरुवि- न्देन मेघनाम्ना मुस्ताविशेषेण सवर्णस्तुल्याः कुन्तलाः केशा यस्यासौ । कमल- वत् कोमलौ पाणिपादौ करचरणौ यस्यासौ । कणौँ चुम्बत इति कर्णचुम्बिनी आक- उसने उसे अपने सामने बैठा लिया और स्वयं पीछे की ओर बैठकर उसे अपनी बाहुलतांओं में पुनः आलिंगित कर लिया। (२२) क्षणभर ही में अपहारवर्माने उस समय सम्मिलन-कार्य समाप्त कर दिया और चक्र, धनुष, कणप, कर्पण, प्रास, पट्टिश, मुशल तथा तोमर आदि प्रखर, प्रबल, टेढ़े-मेढ़े शस्त्रास्त्रों को एक ओर रख दिया-ये शस्त्र गरिष्ठ शत्रुओं को तो नष्ट करनेवाले थे, परन्तु उस समय मिलनमें बाधक हो रहे थे। अतः प्रियमित्रके सम्मिलनमें उन्हें अलग रखना ठीक समझा। किन्तु, उसी क्षण उसने देखा कि राजद्वारपर विद्यमान सेनाको एक दूसरी सेनाने आकर चारों ओर से घेर लिया है। (२३) तत्पश्चात् कर्णिकार पुष्पके समान गोरा एक पुरुष दीख पड़ा। उसके बाल कुरुविन्दके कुसुमके सदृश नीले थे। उसके हाथ-पांव मंजुल और सुन्दर थे। उसकी काली- काली आँखें उसके कानों के पास तक फैली हुई थीं तथा उसकी पलकें दूधकी तरह शुभ्र