दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

२६० दशकुमारचरितम् । [ उत्तरपीठिकायां पूराध्मातगभीरगह्वरायामस्यां महाटव्यामेककस्य मे प्रसुप्तस्य' इत्युप- धाय वामभुजमशयिषि । (२) ततः क्षणादेवावनिदुर्लभेन स्पर्शेनामुखायिषत किमपि गात्रा- णि, आह्लादयिषतेन्द्रियाणि, अभ्यमनायिष्ट चान्तरात्मा, विशेषतश्च हृषि- तास्तनूरुहाः, पर्यस्फुरन्मे दक्षिणभुजः । 'कथं न्विदम्' इति मन्दमन्दमु- न्मिषन्नुपर्यच्छचन्द्रातपच्छेदकल्पं शुक्लांशुकवितानमैक्षिषि । (३) वामतश्चलितदृष्टिः समया सौधभित्ति चित्रास्तरणशायिनमति- मध्यप्रदेशा यस्यास्तथाभूतायाम् । एककस्यैकाकिनः । इति एवं ब्रवन् । वामभुजं सव्यबाहुम् उपधाय-उपधानीकृत्य वामहस्तोपरि मस्तकं न्यस्येत्यर्थः । अशयिषि- शयितोऽभवम् अहमिति शेषः । (२) क्षणात्-तस्मिन्नेव मुहूर्त्ते । असुखायिषत-सुखितानि जातानि । किमपि-अनिर्वचनीयम् आह्लादयिषत-आह्लादितानि जातानि । इन्द्रियाणि- चक्षुरादीनि । अभ्यमनायिष्ट-अतिशयेन मुमुदे । विशेषतः-आधिक्येन । हृषिताः उद्गब्भिताः । तनूरुहाः-लोमानि । पर्यस्फुरत् स्पन्दितोऽभवत् । इदं-भुजकम्पनम् । कथं-केन प्रकारेण सम्भाव्यते । वामेतरभुजस्पन्दो वरस्त्रीलाभसूचक इत्युक्तेः । मन्दमन्दं-स्वल्पम् । उन्मिषन्-चक्षुषी उन्मीलयन् । उपरि मदूर्ध्वप्रदेशे । अच्छे- ति-अच्छो-निर्मलश्चन्द्रस्यातप आलोकस्तस्य खण्डस्तत्सदृशम् । शुक्लांशुक- वितान-शुभ्रवस्त्रनिर्मितोल्लोचम् ऐक्षिषि ईक्षितवान् । (३) वामतो वामभागे । चलितदृष्टिः दत्तचक्षुः । समया-समीपे । सौध- भित्तिमित्यत्र समया योगे षष्ठ्यर्थे द्वितीया । चित्रास्तरणशायिनं-विचित्रशय्या- शिवजीके नीले कण्ठके सदृश रात्रिसे परिव्याप्त घोर अन्धकारमय विशाल गुफाओंवाला है तथा घातक जन्तुओंके गमनागमनसे यह अति भयावना भी है।' उपर्युक्त प्रार्थनाके पश्चात् मैं बायें हाथको तकियाके स्थानपर बनाकरके उसोपर अपना शिर धरकर सो गया । (२) शिरके रखनेके पश्चात् ही उसी क्षणमें पृथिवीपर सोनेके अपूर्व आनन्दको प्राप्त करके मेरे सभी अङ्ग सुखी हो गये, सभी इन्द्रियां आह्लादित हो गयीं, अन्तरात्मा पुलकित हो गयी, रोम-प्रतिलोम विशेषरूपेण हर्षान्वित हो गये उसी समय मेरी दाहिनी भुजा फड़कने लगी । यह भुजाकी फड़कन क्यों हुई ? ऐसा सोचते हुए मैंने धीरे-धीरे आंखोंको खोलकर ऊपरकी ओर दृष्टि फेंकी तो, चन्द्रमाके समान स्वच्छ वस्त्रवाला वितान दिखलायी पड़ा । (३) तदनन्तर बाँयीं ओर दृष्टि डाली तो, अङ्गनाजनको देखा, जो चूनेसे पुती