दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

३६४ दशकुमारचरितम् । [ उत्तरपीठिकायां नलिनदलसंहतिगलितकिञ्जल्कशकलशारस्य सारसश्रेणिशेखरस्य सरसस्ती- रकानने कृतनिकेतनः स्थितः शिष्यजनकथितचित्रचेष्टाकृष्टसकलनागर- जनाभिसंधानदक्षः सन्दिशि दिशीत्यकीर्त्ये जनेन—'य एष जरदरण्य- स्थलीसरस्तीरे स्थण्डिलशायी यतिस्तस्य किल सकलानि सरहस्यानि सषडङ्गानि च छन्दांसि रसनाग्रे संनिहितानि, अन्यानि च शास्त्राणि येन यानि न ज्ञायन्ते स तेषां तत्सकाशादर्थनिर्णयं करिष्यति । असत्येन नास्यास्यं संसृज्यते । सशरीरश्चैष दयाराशिः । एतत्संग्रहेणाद्य चिरं समुद्रोपमस्य तथा कलहंसानां राजहंसानां गणैः समूहैर्दलितानां खण्डितानां नलिनदलानां कमलपत्राणां संहतिभ्यः संघेभ्यो गलितानां निःसृतानां किञ्जल्कानां केसराणां शकलैः खण्डैः शारस्य कर्बुरस्य तथा सारसानां पक्षिविशेषाणां श्रेणिः पंक्तिरेव शेखरः शिरोभूषणं यस्य तस्यैवम्भूतस्य सरसः सरोवरस्य तीरकानने तटोद्याने कृतनिकेतनः रचितगृहः । शिष्येति-शिष्यजनेन भक्तवृन्देन कथिताभिः प्रकाशिताभिः चित्रचेष्टाभिः आश्चर्यजनकक्रियाभिः आकृष्टानां मुग्धानां सकल- नागरजनानां निखिलपौरवृन्दानां अभिसन्धाने प्रतारणे दक्षः पटुः । दिशि दिशि- सर्वत्र । इति—वक्ष्यमाणप्रकारं जनेन लोकेन अकीर्त्ये कीर्त्तितोऽभवम् । किमिति तदाह-य एष इत्यादि । य एष इत्यस्य यतिरित्यनेन सम्बन्धः । जरदिति-जर- दरण्यस्थल्यां जीर्णवनभूमौ स्थितस्य सरसस्तडागस्य तीरे । स्थण्डिलशायी- दर्भशयनः । यतिः संन्यासी । वर्त्तते इति शेषः । तस्य यतेः । सरहस्यानि उप- निषत्सहितानि । सषडङ्गानि शिक्षाकल्पादीन्यङ्गानि तैः सहितानि । छन्दांसि वेदाः । रसनाग्रे जिह्वाग्रे । सन्निहितानि निविष्टानि । येन जनेन । यानि शास्त्रा- णि । स जनः । तेषां शास्त्राणाम् । तत्सकाशात् तस्य यतेः सकाशात्समीपात् । अर्थनिर्णयं अर्थज्ञानम् । असत्येन अनृतेन । अस्य यतेः । आस्यं मुखम् । न संसृज्यते कदापि मिथ्या न वदतीति भावः । सशरीरः मूर्त्तिमान् एष यतिः । के द्वारा विदलित कमलपत्रोंके समुदायोंसे निःसृत (गिरे हुए) किञ्जल्कोंके टुकड़ोंसे चित्रित, (अनेक रंगवाला), सारस पक्षियोंकी पंक्तियोंको शिरोभूषण बनाये हुए, एक तालाबपर मैं गया और उसी तालाबके किनारे एक बागमें एक कुटी बनायी तथा उसी कुटीमें निवास करने लगा । भक्तोंद्वारा प्रचारित तथा अनेकों प्रकारकी अद्भुत लीलाओंके द्वारा आकर्षित सभी पुरवासियोंके प्रतारण (ठगनेमें) निपुण (जो मैं) मेरी कीर्ति जनोंके द्वारा प्रत्येक दिशामें फैल गयी-'यह यति जो जीर्ण वनभूमिमें तालाबके किनारे कुशासनपर बैठा रहता है । उसके जिह्वापर, उपनिषद् सहित वेद तथा शिक्षा, कल्प Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu