वायु पुराण
Vayu Purana
by महर्षि वेदव्यास / अनुवादक: पं० तारिणीश झा
Source: हिन्दी साहित्य सम्मेलन, प्रयाग · हिन्दी साहित्य सम्मेलन, प्रयाग (origin)
Page 268 of 465
Read in context[अ० ६९ श्लो० १५५-१८०] वायुपुराणम्। ३५९ ( कश्यपीयप्रजासर्गः ) सर्वानुभूतं शङ्खं च पिङ्गाक्षं भीरुमेव च। तथा मन्दरशोभि च पद्मं चन्द्रप्रभं तथा॥ १५५ मेघपूर्णं सुभद्रं च प्रद्योतं च महौजसम् । द्युतिमत्केतुमन्तौ च मित्रं मौलिसुदर्शनौ ॥ १५६ चत्वारो विंशतिश्चैव पुत्राः पुण्यजनाः शुभाः। जज्ञिरे मणिभद्रस्य ते सर्वे पुण्यलक्षणाः॥ तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च यक्षाः पुण्यजनाः शुभाः॥ १५७ विजज्ञे देवजननी पुत्रान्मणिवरात्मजात्। पूर्णभद्रं हेमरथं मणिमन्नन्दिवर्धनी॥ १५८ कुस्तुम्बुरुं पिशाङ्गाभं स्थूलकर्णं महाजयम्। श्वेतं च विपुलं चैव पुष्पवन्तं भयावहम्॥ १५९ 'पद्मवर्णं सुनेत्रं च पक्षं बालं बकं तथा। कुमुदं क्षेमकं चैव वर्धमानं तथा दमम्॥ १६० पद्मनाभं वराङ्गं च सुवीरं विजयं कृतिम्। पूर्णमासं हिरण्याक्षं सुरूपं चैवमादयः॥ १६१ पुत्रा मणिवरस्यैते यक्षा वै गुह्यकाः स्मृताः। सुरूपाश्च विरूपाश्च स्रग्विणः पियदर्शनाः॥ १६२ तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च शतशोऽथ सहस्रशः॥ १६३ खशायास्त्वपरे पुत्रा राक्षसाः कामरूपिणः। तेषां यथा प्रधानान्वै वर्ण्यमानान्निबोधत॥ १६४ लालाविः कुथनो भीमः सुमाली मधुरेव च। विस्फूर्जितो विद्युज्जिह्वो मातङ्गो धूम्रितस्तथा॥ १६५ चन्द्रार्कः सुकरो बुधः कपिलोमः महासकः। क्रीडः परशुनाभश्च चक्राक्षश्च निशाचरः॥ १६६ त्रिशिराः शतदंष्ट्रश्च तुण्डकेशश्च राक्षसः। यक्षश्चाकम्पनश्चैव दुर्मुखश्च शिलीमुखः॥ १६७ इत्येते राक्षसवर विक्रान्ता गणरूपिणः। सर्वलोकचरास्ते तु त्रिदशानां समक्रमाः॥ १६८ सप्त चान्या दुहितरस्ताः शृणुध्वं यथाक्रमम्। तासां च यः प्रजासर्गो येन चोत्पादिता गणाः॥ आलम्बा उत्कचा कृष्णा निर्ऋता कपिला शिवा। केशिनी च महाभागा भगिन्यः सप्त याः स्मृताः ताभ्यो लोकामिषादश्च हन्तारो युद्धदुर्मदाः। उदीर्णा राक्षसगणा इमे उत्पादिताः शुभाः॥ १७१ आलम्बेयो गणः क्रूर उत्कचेयो गणस्तथा। तथा कार्ष्णेयशैवेया राक्षसा ह्युत्तमा गणाः॥ १७२ तथैव नैर्ऋतो नाम त्र्यम्बकानुचरेण ह। उत्पादितः प्रजासर्गो गणेश्वरचरेण तु॥ १७३
- उत्पादितां बलवता उदीर्णा यक्षराक्षसाः। विक्रान्ताः शौर्यसंपन्ना नैर्ऋता देवराक्षसाः॥ येषामधिपतिर्युक्तो नाम्ना ख्यातो विरूपकः॥ १७४ तेषां गणशतानेका उद्धतानां महात्मनाम्। प्रायेणानुचरन्त्येते शंकरं जगतः प्रभुम्॥ १७५ दैत्यराजेन कुम्भेन महाकाया महात्मना। उत्पादिता महावीर्या महाबलपराक्रमाः॥ १७६ कापिलया महावीर्या उदीर्णा दैत्यराक्षसाः। कम्पनेन च यक्षेण केशीन्यास्ते परे जनाः॥ १७७ उत्पादिता बलवता उदीर्णा यक्षराक्षसाः। केशिनीदुहितुश्चैव नीलायाः क्षुदमानसाः॥ १७८ आलम्बेयेन जनिता नैकाः सुरासिकेन हि। नैला इति समाख्याता दुर्जया घोरविक्रमाः॥ १७९ चरन्ति पृथिवीं कृत्स्नां तत्र ते देवलोकिकाः। बहुत्वाच्चैव सर्गस्य तेषां वक्तुं न शक्यते॥ १८०
* इदमर्धं नास्ति ख, ग, घ, ङ, पुस्तकेषु।