वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

४२ वीरमित्रोदयस्य राजनीतिप्रकाशे भीष्म उवाच । राज्यं तावत्पूर्वमेव यथा त्यक्तं नराधिपाः । अपत्यहेतोरपि च करिष्येऽप्यविनिश्चयम् ॥ अद्यप्रभृति मे दाश ब्रह्मचर्यं भविष्यति । इति । सति पुत्रे स राज्याधिकारी स्यादतो ब्रह्मचर्यमङ्गी- कृतं भीष्मेण । असत्यौरसे पुत्रे तत्सन्ततौ च क्षेत्रजादीनां क्षत्रियाजातानामुदाहृतकालीपुराणवचनेनोक्त एवाभिषेकः । ते- षामपि मातृसमानजातीयत्वेन व्यासोत्पन्नपाण्डोरिव “राजा- नमभिषेचयेत्” इति विधिप्राप्तेः । तेष्वपि केषां चिन्नाधिकार इत्युक्तम्— तत्रैव, पौनर्भवं स्वयंदत्तं दासं राज्ये न योजयेत् । इति । गौणस्यापि पुत्रस्याभावे भ्रात्रादीनामधिकारस्य दायक्र- मलभ्यत्वात्तत्क्रमविचारो नेह विविच्यते । इति राज्याधिकारिनिर्णयः । अथाभिषेकः । तत्र आथर्वणगोपथब्राह्मणे, अथ राज्ञोऽभिषेकविधिं व्याख्यास्यामो बिल्वप्रभृतीन् सम्भारान् सम्भृत्य षोडश क- लशान् षोडश बिल्वानि वल्मीकस्य च मृत्तिकां सर्वान्नं सर्वर- सान् सर्वबीजानि । तत्र चत्वारः सौवर्णाश्चत्वारो राजताश्च- त्वारस्ताम्राश्चत्वारो मृन्मयाः । तान् हृदे सरसि वोर्ध्वस्रुतो नामै- नाम इत्युदकेन पूरयित्वा वेदिपृष्ठे संस्थाप्य कुम्भेषु बिल्वमेकैकं दद्यात् । सर्वान्नं सर्वरसान् सर्वबीजानि च प्रक्षिप्याभयैरपरा- जितैरायुष्यैः स्वस्त्ययनैः सौवर्णेषु सम्पातान्, संस्राव्यैः संसि- क्तीयैश्च राजतेषु, भैषज्यैरैहोमुचैस्ताम्रेषु, संवेशसंवर्गाभ्यां शा-