युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

१३४ युक्तिकल्पतरो— तस्योत्तमस्य मणिशास्त्रविदा महिम्ना ; तुल्यन्तु मूल्यमुदितं तुलितस्य कार्य्यम् ॥८४॥ इति श्रीभोजराजीये युक्तिकल्पतरौ कर्केतनपरीक्षा ॥ अथ भीष्ममणि परीक्षा । तथा च गरुड़पुराणे,— हिमवत्युत्तरे देशे वीर्य्यं पतितं सुरद्विषस्तस्य । सम्प्राप्तमुत्तमानामाकरतां भीष्मरत्नानाम् ॥ ८५ ॥ तथा च,— कलिङ्गे मगधे चैव मलये च हिमाद्रये । भीष्मरत्न समुत्पातस्तस्य लक्षणमुच्यते ॥ ८६ ॥ शुक्लाः शङ्खाजनिभाः श्योनाकसन्निभाः प्रभावन्तः । प्रभवन्ति ततस्तरुणा वज्रनिभा भीष्मपाषाणाः ॥ ८७ ॥ हिमाद्रि प्रतिवद्धं शुद्धमपि अद्धया विधत्ते यः । भीष्ममणिं ग्रीवादिषु स सम्पदं सर्वदा लभते ॥ ८८ ॥ गुणयुक्तस्य तस्यैव धारणान्मुनिपुङ्गव । विषाणि तानि नश्यन्ति सर्व्वान्येव महीतले ॥ ८९ ॥ विषमा नो बाधन्ते ये तमरख्यनिवासिनः समीपेऽपि । द्वीपिद्वक्शरभकुञ्जरसिंहव्याघ्रादयो हिंस्राः ॥ ९० ॥ तस्योत्कवलित क्षतितो भवन्ति भयं न चापि समुपस्थितम् । भीष्ममणिर्गु णयुक्तः सम्यक् सम्प्राप्ताङ्गुलित्रितयः । पितृतर्पणे पितॄणां तृप्तिर्व्वहुवार्षिकी भवति ॥ ९१ ॥ शाम्यन्युद्भूतान्यपि सर्पाण्डजाखुवृश्चिकविषाणि ।