युक्तिकल्पतरु (महाराज भोज - नौका-निर्माण, जलयान-विज्ञान, शस्त्र, दुर्ग एवं राजधर्म सटीक)

( ॥१०॥ ) मात्यपदमधिरूढ़ इति तस्मिन् चिन्तामणौ सुदीर्घं वृत्तमासीदिति। कृष्णराजस्य शकाब्दे ( ११७० ) मिते ( खृः १२४५ ) बभूवेति काव्यमाला मुद्रित-प्राचीनलेखमालाया ( ३६) संख्याकदानपत्र- प्रकटितादवगम्यते । एतस्मिन्नेव समये नासिकत्र्यम्बके श्रीमद- मलानन्दयतौन्द्रेण वेदान्तकल्पतरुर्व्यरचि । अतो भोजभूभुक् एभ्यः पूर्व्ववर्त्तीति सम्यक् आभाति । भोजराज विरचित-ग्रन्थास्तु एवमन्यत्र दृश्यन्ते,— अलङ्कारे—( सरस्वती-कण्ठाभरणम् ), योगे—(राजमार्त्तण्डम्), ज्योतिषे—(राजमार्त्तण्डः, विद्वज्जनवल्लभः, आदित्यप्रतापः), वैद्यके— ( राजमृगाङ्ककरणम्, आयुर्वेदसर्व्वस्वम्, विश्रान्तचिन्ताविनोदः ), वास्तुशास्त्रे—( समराङ्गणम् ), काव्यशास्त्रे—( शृङ्गारमञ्जरीकथा ), धर्म्मशास्त्रे—( भोजचम्पूः, व्यवहारसमुच्चयः, चारुचर्य्या ), शैवदर्शने— ( तत्त्वप्रकाशः, नाममालिकाकोशः ), नीतिशास्त्रे—( युक्तिकल्प- तरुः, विद्याविनोदकाव्यम् ), पाणिनीये—( शब्दानुशासनम् ), अश्वशास्त्रे—( शालिहोत्रीयम् ), शैवे—( शैवसिद्धान्तसंग्रहः ), प्रश्न- चिन्तामणिः, शिवदत्तम्, रत्नकलिका, सूत्रधारौयम् ), सुभाषिते— ( सुभाषितप्रबन्धः ) इति । *

• आलफ्रेड् साहेबस्तदीय ( See Catalogus Catalogorum I, p. 478 ) 'क्याटालोगस् क्याटालोगीराम्' नामक ग्रन्थे, युक्तिकल्पतरुः येषु ग्रन्थेषु व्यव- हृतस्तेषां नाम सूचिकां प्रददौ। परमुक्त साहेबमतं, येषां सन्दर्भाणां भोजराजविरचितत्वेन प्रसिद्धिरस्ति तेषु एकोऽपि ग्रन्थस्तेन राज्ञा नैव विरचित इति । अन्ये साहेवीया ग्रन्था भोजरचिताः सन्तु वा नवा परमहं कल्पतरुर्भोजविरचित एव। ( अन्यत् पृष्ठे ओरियन्स् द्वितीयखण्डे ) ।