आयुर्वेद प्रकाश (माधव उपाध्याय - रसशास्त्र, पारद शोधन व धातु भस्म निर्माण सटीक)

८ आयुर्वेदौयग्रन्थमाला । [ अध्यायः कृष्णधत्तूरकद्रवैश्चाञ्चल्यविनिवृत्तये । मर्दनोत्थापने कुर्यात् सूतराजस्य चाऽसकृत् ॥ ५८ ॥ त्रिफलाकन्यकातोयैर्विषदोषोपशान्तये । गिरिदोषं त्रिकटुना कन्यातोयेन यत्नतः ॥ ५९ ॥ चित्रकस्य च चूर्णेन सकन्येनाग्निनाशनम् । आरनालेन चोष्णेन प्रतिदोषं विशोधयेत् ॥ ६० ॥ एवं संशोधितः सूतः सप्तदोषविवर्जितः । जायते कार्यकर्त्ता च अन्यथा कार्यनाशकः ॥ ६१ ॥ अथ रसस्य कञ्चुकहरणम् । कुमारिकाचित्रकरक्तसर्षपैः कृतैः कषायैर्बृहतीविमिश्रितैः । फलत्रिकेनापि विमर्दितो रसो दिनत्रयं सप्तमलैर्विमुच्यते ॥ ६२ ॥ इति युगपत्सप्तमलनाशनम् ॥ अथोत्थापनम् । तत उत्थापयेत्सूतमातपे निम्बुकार्दितम् । उत्थापनावशिष्टं तु चूर्णं पातनयन्त्रके ॥ ६३ ॥ धृत्वाऽधोर्ध्वभाण्डात्तं संगृह्णेत्पारदं भिषक् ॥ ६४ ॥ वाग्भटोऽपि— अस्माद्विरेकात्संशुद्धो रसः पात्यस्ततः परम् । उत्थितः काञ्जिकक्वाथैः क्षालनीयस्ततः परम् ॥ ६५ ॥ रसरत्नाकरस्तूत्थापनक्लेशमसहमानः सुगमोपायमाह; यथा— वाग्भटोऽपि— इत्यष्टौ सूतसंस्काराः समा द्रव्ये रसायने । शेषा द्रव्योपयोगित्वान्न ते वैद्योपयोगिनः ॥ ३६ ॥