दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

[Header] तृतीयाेच्छ्वासः ] बालबोधिनीव्याख्यासहितम् । २४६

रूपेण मत्सपत्नीरभिरमयिष्यसि, ततस्त्वयीदं रूपं संक्रामयेयम्' इति । (३२) स तदैव 'देव्येवेयम् नोपधिः' इति स्फुटोपजातसंप्रत्ययः प्रावर्त्तत शपथाय । स्मित्वा पुनर्मयोक्तम्-'किं वा शपथेन । कैव हि मानुषी मां परिभविष्यति । यद्यप्सरोभिः सङ्गच्छसे, सङ्गच्छस्व कामम् । कथय कानि ते रहस्यानि । तत्कथनान्ते हि त्वत्स्वरूपभ्रंशः' इति । सोऽ- ब्रवीत् -'अस्ति बद्धो मत्पितुः कनीयान्भ्राता प्रहारवर्मा । तं विषान्नेन व्यापद्याजीर्णदोषं ख्यापयेयमिति मन्त्रिभिः सहाध्यवसितम् । अनुजाय

प्रविष्टम्-विकटवर्माणमिति शेषः । भूयोऽपि-पुनरपि । चित्रभानुं वह्निम् । अनेन- भाविना । ततः-तर्हि । संक्रामयेयं योजयेयम् । (३२) स विकटवर्मा । तदैव-श्रवणसमये एव । देवी महिषी कल्पसुन्दरीति यावत् । इयं-या एवं कथयति सा । उपधिः-कपटम् । स्फुटेति-स्फुटं व्यक्तमुपजात उत्पन्नः सम्प्रत्ययो विश्वासो यस्य सः । प्रावर्त्तत-प्रवृत्तोऽभवत् । शपथाय-शपथं कर्तुम् । मया-कल्पसुन्दरीरूपधारिणा उपहारवर्मणेत्यर्थः । किं-किं कार्यमित्यर्थः । कैव हीति-मानुषीषु कापि तादृशी नास्ति या मां परिभवितुमर्हतीति भावः । सङ्गच्छसे सङ्गतो भवसि । कामं-यथेष्टम् । रहस्यानि-गोपनीयविषयाः । तत्कथ- नान्ते-रहस्यप्रकाशानान्तरम् । त्वत्स्वरूपभ्रंशः-तव पूर्वाकारध्वंसः । भविष्यतीति शेषः । स विकटवर्मा । बद्धः कारागारे संयतः । कनीयान्-कनिष्ठः । तं प्रहारवर्मा- णम् । विषान्नेन-विषमिश्रितभोज्यद्रव्येण । व्यापाय-विनाश्य । अजीर्णदोषं प्रख्या- पयेयम्-विसुचिका्रोगेणायं मृत इति प्रकाशयिष्यामीत्यर्थः । अध्यवसितं-निर्णी- तम् । इत्येकं रहस्यम् । अनुजाय-स्वकनिष्ठभ्रात्रे । दण्डचक्रं-सेनापत्यम् । पुण्ड्रेति-

साथ रमण न करेंगे, तो मैं आपमें इस रूपको संक्रामित करू।' (३२) यह बात श्रवण करके उस राजाको विश्वास हो गया कि बोलने वाली मूर्त्ति रानी कल्पसुन्दरी ही है । इसमें जरा भी कपटजाल नहीं है । ऐसा प्रत्यक्ष विश्वास हो जानेपर वह शपथादि करनेके लिए प्रवृत्त हो गया । मैंने हँस कर के कहा - 'शपथसे क्या लाभ । कौनसी ऐसी नारी होगी जो मुझे पराजित कर सकेगी । यदि अप्सराओंसे रमण करना चाहें तो खूब करें । अब बताइये कि आपके कौन-कौन रहस्य भेद हैं (गुप्त बातें हैं) । इनको बतानेके बाद आपके स्वरूपका परिवर्त्तन होगा । उस नृपतिने कहा-'मेरे पिताके छोटे भाई प्रहारवर्मा कारागारमें बन्द हैं । उन्हें जहर मिला हुआ अन्न खिला करके मरवा डालूँगा और अजीर्ण दोषसे मर गये ऐसी प्रसिद्धि कर दूंगा । यह बात मन्त्रियोंके साथ निश्चित हो गयी है । यह प्रथम रहस्य है । अपने छोटे भाई

[Footer] Nepal Sanskrit University, Balmeeki Campus, Kathmandu