कथासरित्सागर : द्वितीय खण्ड (लम्बक ६ से १८)

१३४ कथासरित्सागर मरुभूतिः स तु मनाक्पीतासवमदालसः। बद्धपुष्पोज्झितस्रज विलम्बित उपाययौ ॥२॥ प्रस्खलत्पद्यया गत्या हासयंस्त गिरा तदा। तत्प्रीतिरञ्चितमुखो नर्मणोवाच गोमुखः ॥३॥ यौगन्धरायणसुतो भूत्वा नीतिं न वेत्सि किम्। प्रात पिबसि मद्य यन्मत्त प्रभुपैषि ध ॥४॥ तच्छ्रुत्वा तं रुषा क्षीबो मरुभूतिर्जगाद सः। एतन्मे प्रभुणा वाच्यममुना गुरुणापि वा ॥५॥ त्वं तु क शिक्षयसि मामित्याकार्मज रे वद। इत्युक्तवन्तं तं भूयो हसन्नाह स्म गोमुखः ॥६॥ भर्त्सयन्त्यविनीत किं स्वभावा प्रभविष्णवः। अवश्य तस्य वक्तव्य यत्पादस्पर्शयोचितम् ॥७॥ सत्यं चटकपुत्रोऽहं त्वं मन्त्रिवृषम पुनः। भक्ति ते जाल्ममेवैतद्द्रिवाण स्त परं न ते ॥८॥ इत्युक्तो गोमुखेनाथ मरुभूतिरभाषत। तवेव शृण्मत्वं हि गोमुखस्योपपद्यते ॥९॥ तथापि यदचान्तोऽसि सोऽयं ते जातिसङ्करः। एतच्छ्रुत्वा च सर्वेषु हसत्सूवाच गोमुखः ॥१ ॥ मरुभूतिरयं रत्न जातु यत्नशतैरपि। अवश्यं वयमेतस्मिन्गूण को हि प्रचक्षतेत् ॥११॥ सिकतासेतुवृत्तान्तः मन्यत्युक्षरत्नं तद्यदयरत्नन वध्यत। सिकतासेतुवृत्तान्तं शृणु चात्र निदर्शनम् ॥१२॥ आसीत्कोऽपि प्रतिष्ठाने तपोदत्त इति द्विजः। स पित्रा क्लिश्यमानोऽपि विद्यां नाभ्यस्त शैशवे ॥१३॥ अनन्तरं गृहंमाज सर्वैरनुशयान्वितः। स विद्यासिद्धय यप्तुं तपो गङ्गातटं ययौ ॥१४॥ तत्राश्रितोग्रतपसस्तस्य तं वीक्ष्य विस्मितः। बारयिष्यन्दिजश्छद्मा शत्रे निकटमाययौ ॥१५॥ आगत्य च स गङ्गायास्तटाद्भिरोप भारिणि। उद्यतोदस्य सिकता पद्यतन्तम्स्य भोर्भिणि ॥१६॥