BharatKosha
पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र)

by पण्डित विष्णु शर्मा

Source: पंचतन्त्रम् (सटीक - सम्पूर्ण पाँचों तन्त्र) · श्रीवेङ्कटेश्वर स्टीम प्रेस, बम्बई · 1910 (origin)

DevanagariHindipublished536 pages

Page 533 of 536

Read in context
Page 533

(५१८) पञ्चतन्त्रम् । वोऽयं मार्गः, कार्यवशात् एकाकी गमिष्यामि"। अथ तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा समीपस्थवाप्याः सकाशात् कर्कटम् आ- दाय मात्रा अभिहितः,-" वत्स ! अवश्यं यदि गन्तव्यं तदेष कर्कटोऽपि सहायः भवतु । तत एनं गृहीत्वा गच्छ"। सोऽपि मातृवचनात् उभाभ्यां पाणिभ्यां तं संगृह्य कर्पूर- पुटिकामध्ये विधाय पात्रमध्ये संस्थाप्य शीघ्रं प्रस्थितः । अथ गच्छन् ग्रीष्मोष्मणा सन्तप्तः कश्चित् मार्गस्थं वृक्षम् आसाद्य तत्रैव प्रसुप्तः । अत्रान्तरे वृक्षकोटरात् निर्गत्य सर्पः स्तत्समीपम् आगतः । सोऽपि कर्पूरसुगन्धसहजप्रियत्वात् तं परित्यज्य वस्त्रं विदार्य्य अभ्यन्तरगतां कर्पूरपुटिकामतिलौ- ल्यात् अभक्षयत् । सोऽपि कर्कटः तत्रैव स्थितः सन् सर्पप्रा- णान् अपाहरत् । ब्राह्मणोऽपि यावत् प्रबुद्धः पश्यति तावत् समीपे कृष्णसर्पो निजपार्श्वे कर्पूरपुटिकोपरि स्थितः तिष्ठति। तं दृष्ट्वा व्यचिन्तयत् ।" कर्कटेन अयं हत इति प्रसन्नो भूत्वा अब्रवीत्,-"भोः सत्यम् अभिहितं मम मात्रा यत् पुरुषेण कोऽपि सहायः कार्यो न एकाकिना गन्तव्यम्" । यतो मया श्रद्धापूरितचेतसा तद्वचनम् अनुष्ठितम्। तेनाहं कर्कटेन सर्प- व्यापादनात् रक्षितः । अथवा साधु इदमुच्यते- किसी स्थानमें ब्रह्मदत्तनामक ब्राह्मण रहता था। वह प्रयोजनसे गांवको जाने लगा तब उसकी माताने कहा,-"पुत्र ! क्यों इकल्ला जाता है ? सो कोई दूसरा सहायक खोजो"। वह बोला,-"मा ! मत डरो, यह मार्ग उपद्रवरहित है। कार्यवशसे इकल्लाही जाऊंगा"। तब उसके इस निश्चयको जानकर समीप स्थित बावडीमेंसे केंकडेको लाकर माताने कहा-"पुत्र ! यदि अवश्य जातेही हो तो तो यह केकडाभी तुम्हारा सहायक होगा। सो इसको लेकर जाभो"। वहभी माताके वचनसे दोनों हाथोंसे उसको ग्रहण कर कर्पूरकी पिटका (थैली) में डाल पात्रमें रखकर शीघ्रतासे चला। तब जाते हुए गरमीकी ज्वालासे घबडाकर किसी मार्गमें स्थित वृक्षको प्राप्त होकर वहां सोगया । इसी समय वृक्षकी खखोडलमेंसे निकल कर सर्प उसके समीप आया, वहभी कपूर सुग- न्धिको स्वभावसे प्यार करनेसे, उसे छोड वस्त्रको विदीर्ण कर भीतर धरी हुई कपूरकी पोटली अति चपलतासे भक्षण करनेलगा। वह केंकडा उसमें स्थित