BharatKosha
वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

Viramitrodaya Rajanitiprakasha of Mitramishra with Commentary

by महामहोपाध्याय मित्रमिश्र (सम्पादक: पं. विष्णुप्रसाद शर्मा)

DevanagariHindipublished490 pages

Page 157 of 490

Read in context
Page 157

पश्येत्सुरान् स धर्मार्थशास्त्राणि शृणुयात्ततः ॥ ताम्, सभाम् । सुरान्, भूसुरान् । पूर्ववाक्ये तत्रस्थान् ब्राह्मणानित्युपादानात् । मनुः- तत्र स्थितः प्रजाः सर्वाः प्रतिनन्द्य विसर्जयेत् । विसृज्य च प्रजाः सर्वा मन्त्रयेत्सह मन्त्रिभिः ॥ तत्र, सभायाम् । मन्त्रे स्थलं कालं च स एवाह- गिरिपृष्ठं समारुह्य प्रासादं वा रहोगतः । अरण्ये निःशलाके वा मन्त्रयेताविभावितः ॥ निःशलाके, विविक्ते देशे । मध्यन्दिनेऽर्धरात्रे वा विश्रान्तो विगतक्लमः । चिन्तयेद्धर्मकामार्थान् सार्द्धं तैरेक एव वा ॥ परस्परविरुद्धानां तेषां च समुपार्जनम् । तेषाम्, धर्मार्थकामानाम् । कन्यानां सम्प्रदानं च कुमाराणां च रक्षणम् ॥ दूतसम्प्रेषणं चैव कार्यशेषं तथैव च । अन्तःपुरप्रधानं च प्रणिधीनां च चेष्टितम् ॥ कृत्स्नं चाष्टविधं कर्म पञ्चवर्गं च तत्त्वतः । अनुरागापरागौ च प्रचारं मण्डलस्य च ॥ अष्टविधं कर्म प्रचेता आह- आदाने च विसर्गे च तथा प्रैषनिषेधयोः । पञ्चमे चानुवचने व्यवहारस्य चेक्षणे ॥ दण्डशुद्ध्योः सदा युक्तस्तेनाष्टगणिको नयः । अष्टकर्मा दिवं याति राजा शक्राभिपूजितः ॥