बार्हस्पत्य सूत्र / अर्थशास्त्र (महर्षि बृहस्पति - प्राचीन दण्डनीति, राजधर्म एवं कूटनीति सटीक)

BL 1215 P65 B73 1921 MAIN ॥ ओ३म् ॥ विश्वानि देव सवितर्दुरितानि परासुव । यद् भद्रं तन्न आसुव ॥ INTRODUCTORY REMARKS.

1. ANTIQUITY OF ARYAN POLITY. The Arthashâstras have been in existence in Aryâvarta as a separate literature from very early times. The superiority of Dharmashâstras over Arthshâstras is referred to in the Smriti ascribed to Yâjnavalkya in the following shloka :— स्मृत्योर्विरोधे न्यायस्तु बलवान्व्यवहारतः । अर्थशास्त्रात्तु बलवद्धर्मशास्त्रमिति स्थितिः ॥ २।२१ ॥ The same is said in the Bhavishya Purâna as quoted in the Aparârka :— स्मृत्यर्थेन विरोधे तु अर्थशास्त्रस्य बाधनम् ॥ Nârada Smriti also remarks in the same way :— धर्मशास्त्रार्थशास्त्राभ्यामविरोधेन यत्नतः । संपश्यमानो निपुणं व्यवहारगतिं नयेत् ॥ यत्र विप्रतिपत्तिः स्याद्धर्मशास्त्रार्थशास्त्रयोः । अर्थशास्त्रोक्तमुत्सृज्य धर्मशास्त्रोक्तमाचरेत् ॥ १।३७।३८॥ In his well-known Arthashâstra, Kautilya (not later than 3rd century B. C.) says that a literature bearing this title was extant in his days, and that he compiled his treatise after seeing the works of his predecessors. His words are :— पृथिव्या लाभे पालने च यावन्त्यर्थशास्त्राणि पूर्वाचार्यैः प्रस्थापितानि प्रायशस्तानि संहृत्यैकमिदमर्थशास्त्रं कृतम् । (Second edition, p. 1). 683101