दशकुमारचरितम् (सटीक - पूर्वपीठिका व मूल कथा)

द्वितीयोच्छ्वासः ] व्याख्याद्वयोपेतम् । १३६ ता सत्यरण्यवासव्यसनेनोद्वेजिता भूयोभूयश्चास्माभिर्विबोध्यमाना प्रकृ- तावेव स्थास्यति' इति । (१०) 'तथा' इति तस्याः प्रतियाते स्वजने सा गणिका तमृषिमल- घुभक्तिर्धौतोद्गमनीयवासिनी नात्यादृतशरीरसंस्कारा वनतरुपोतालवाल- पूरणैर्देवतार्चनकुसुमोच्चयावचयप्रयत्नैर्नैकविकल्पोपहारकर्मभिः कामशास- नार्थे च गन्धमाल्यधूपदीपनृत्यगीतवाद्यादिभिः क्रियाभिरेकान्ते च त्रिवर्ग- संबन्धिनीभिः कथाभिरध्यात्मवादैश्चानुरूपैरल्पीयसैव कालेनान्वरञ्जयत् । अभ्यस्ता । अरण्यवासव्यसनेन वनवासजनितदुःखेन । उद्वेजिता व्याकुला । विबो- ध्यमाना उपदिश्यमाना । प्रकृतौ स्वभावे । (१०) तथा—तथाऽस्तु इति कथयित्वा । प्रतियाते प्रतिनिवृत्ते । अलघु- भक्तिः दृढभक्तिः । धौतेति-धौतं शुद्धं उद्गमनीयं उपस्थानयोग्यं वसनं वस्ते इति तद्वासिनी । उद्गमनीयं धौतवस्त्रयुगं वा । 'तस्मादुद्गमनीयं यद् धौतयोर्वस्त्र- योर्युगमि'त्यमरः । नात्याहृतेति-नात्यादृतः नाभिलषितः शरीरस्य संस्कारः परिकर्मादि यया सा । वनेति-वनतरुपोतानां वनस्थबालवृक्षाणामालवालस्य जलाधारवेष्टनस्य पूरणैर्जलेनेति शेषः । देवतेति-देवतानामर्चनार्थं यः कुसुमोच्चयः पुष्पराशिस्तस्यावचयः संग्रहस्तस्य प्रयासैः प्रयत्नैः । नैकेति-नैकेऽनेके विकल्पाः प्रकारा येषां तानि यान्युपहारकर्माणि बलिकर्माणि तैः । कामस्य शासनः कामशासनो महादेवस्तदर्थे तन्निमित्तम् । एकान्ते रहसि । त्रिवर्गसम्बन्धिनीभिः धर्मार्थकामविषयाभिः । अध्यात्मवादैः आत्मतत्त्वचिन्तनैः । अनुरूपैर्यो ग्यैः । अन्व- रञ्जयत् । सन्तोषयामास मुनिमिति शेषः । यह सुकुमारी वनवासके क्लेशसे ऊब करके और हम लोगोंके बार-बार समझाने से प्रकृतिस्थ हो जायगी । (१०) 'बहुत अच्छा' कह करके जब उस वेश्याके कुटुम्बी घर लौट गये, तब वह बड़ी श्रद्धाके साथ उन मुनिराजकी सेवा-शुश्रूषा करने लगी । वह धुले हुए केवल एक जोड़े कपड़े से अपना काम चलाती । शरीरको एक दम सँवारती-सिंगारती नहीं । तपोवनके छोटे-छोटे पौधोंके थालोंमें जल भरती । देवपूजनके निमित्त फूल जुटाती । विविध प्रकारके उपचार एकत्र करती । श्रीशिवजीके पूजनके निमित्त चन्दन, माला, धूप, दीपका जुगाड़ करती और नृत्य-गीत-वाद्य करके उन्हें प्रसन्न करती । कभी-कभी एकान्तमें अर्थ—धर्म—कामसे सम्बन्ध रखनेवाली अथवा अध्यात्मसे सम्बद्ध अनुरूप बातें करती थी । ऐसा करके उसने थोड़े ही समयमें उस मुनिका मन मोह लिया । १० द० कु० उ०