भारतकोश
हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

Hammira Mahakavya with Hindi Commentary

नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा

DevanagariSanskritpublished185 पृष्ठ

पृष्ठ 151, कुल 185 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 151

११] निसुरत्तखानवधः १०३ उत्प्लुत्य शाखामृगवद्गिरींद्र मारूढवंतः किल केपि वीराः । प्रचख्नुरे शालतलं प्रविश्य केचिद्वराहा इव तीव्रकोपात् ॥ ९२ ॥ दुर्गस्थवीरव्रजमौलिमौली—नपाहरन् बाणगणाः शकानां । समीरगुंजा इव पादपानां पुष्पाणि शाखाशिखरोद्भवानि ॥ ९३ ॥ अचाक्षुषत्वं प्रगतांस्तनुत्वात् घटैकदेशीयभटप्रणुन्नान् । नालीकबाणान् प्रविभिन्नगात्रा न क्-शकानां परिणाम एव ॥ ९४ ॥ उत्खाय शालस्य शिलां प्रविश्य तदंतरे बाहुजघातभीताः । स्थिता विरेज्युर्यवनादिवांधा इवातपत्तापनरश्मिसन्नाः ॥ ९५ ॥ निजप्रहारव्रणजर्जरांगान् शकान् गिरेर्निष्पततो निरीक्ष्य । वीरा हसान् यान् व्यदधंस्त एव हम्मीरवीरस्य यशांस्यभूवन् ॥ ९६ ॥ श्रित्वा नगागान् गरुडासनेन हृष्टा निविष्टा यवनेशयोधाः । विद्धाः शरैर्वीरवरैस्तथैव चित्रं प्रयाता इव रेजुरुच्चैः ॥ ९७ ॥ निश्रेणिमालंब्य धृतासवोऽन्ये दंतैरथारोहणमाचरंतः । दुर्गे हता मूर्धनि मुद्गरेण दुर्गस्थितैः पेतुरमातयैव ॥ ९८ ॥ इत्थं सदाप्यौपयिकैरनेकः परिस्फुरद्धौकनसाहसस्य । अगाच्छकानां क्षयकालरात्रि रिव त्रिमासी यवनाधिपस्य ॥ ९९ ॥ प्रवर्त्तमाने समरेन्यदीया—पस्फाल गोलः शकगोलकेन । प्रभ्रश्यता तच्छकलेन मूर्ध्नि हतो व्यनेशन्निसुरत्तखानः ॥ १०० ॥ अथ गतं सहसापि परासुता ममुमवेक्ष्य परिक्षवदीक्षणः । अविदितः परदेवनासबनं भृशमसौ शकपोऽत मध्यमः ॥ १०१ ॥ प्रक्षिप्यैनं तदनु सहसा मध्यमोसौ शकाना- मीशः स्वर्णस्फुटजटनतामंजुमंजूषिकांतः । ढिल्यां धूत्वा कथमपि धृतिं प्राहिणीत्तामभृतं वा क्षोणीभर्त्तुः स्वसकलकथाज्ञापनपत्रपूर्वं ॥ १०२ ॥ एतद्वीक्ष्याप्तशोकः श्रुतरिपुजनिताशेषतत्तद्विकारः कृत्वा तस्यांतकृत्यं निखिलमपि यथा युक्तिकोपप्रकंपः ।