भारतकोश
हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

Hammira Mahakavya with Hindi Commentary

नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा

DevanagariSanskritpublished185 पृष्ठ

पृष्ठ 152, कुल 185 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 152

वेगादागादमुत्र स्वयमथयवनैकावनौलावदीनो वीरंमन्या सहंते रिपुजनजनितं कापि किंवा निकारं ॥ १०३ ॥ इति श्रीजयसिंहसूरिशिष्यमहाकविश्रीनयचंद्रसूरिविरचिते श्रीहम्मीरमहा- काव्ये वीरांके निसुरत्तखानवधवर्णनो नामैकादशः सर्गः समाप्तः ॥ अथ द्वादशः सर्गः अल्लावदीननृपतिं तमागतं श्रुत्वाथ जैत्रिरवनीवनीघनः । दुर्गोपरि प्रतिपदं मदादसौ शूर्पाण्यवीवधदुदारधीधनः ॥ १ ॥ दृष्ट्वा तदद्भुतमसौ शकेश्वरो विस्मेरविस्मयविकासिलोचनः । पप्रच्छ पाणितलचालसंज्ञये—त्येतत् किमंग वरणोपरि स्थितान् ॥ २ श्रुत्वाऽङ्कतीयभणितिं हम्मीरराट् हर्षप्रकर्षमतिमानमुद्वहन् । प्रोदंच्यवक्त्रकमलं हसन्मनाक् प्रोवाचं वाचमिति तं शकाधिपं ॥ ३ ॥ म्लेच्छावनीदयितचारुचारुभो चक्रे व्ययागमदमुत्र यद्भवान् । पूर्णे ऽनसि प्रचुरवस्तुसंचयै र्भाराय किं भवति शूर्पसंचयः ॥ ४ ॥ उक्तिं निशम्य स इमां शकाधिपो राज्ञोदितां समुचितामदो वदत् । तुष्टस्तवोपरि हम्मीरभूपते याचस्व वांछितमतुच्छविक्रम ॥ ५ ॥ क्षत्रोत्तमोथ निजगाद यद्यद स्तर्हि प्रयच्छ समरं दिनद्वयीं । आयोधनादपरमत्र दोषमतां नो वांछितं किमपि वल्गु वल्गति ॥ ६ ॥ तद्वचः श्रवणतः शक्रोत्तमः क्षात्रव्रते स्तुतिमुखो मुहुर्मुहुः । प्रातस्तदेव भवितेति भाषुकः स्वावासमासददसादमानसः ॥ ७ ॥ प्रातर्भविष्यति कदेति सत्वरं निध्यायतामथ रणाय दोषमतां । भास्वान्प्रियार्थमिव पूर्वपर्वत—स्योत्संगसंगसुभगं वपुर्दधौ ॥ ८ ॥ लक्ष्मीभराभिरमणीयतागुणं धर्तुं तदा प्रबलतामुपागमन् । पाथोरुहाणि सलिलाशयोदरे सैन्योदरे च सुभटाननैंदवः ॥ ९ ॥ दोषोदयस्फुरितमूर्त्तिविद्विषत्—ध्वांतव्रजोर्ज्जिततिरश्चिकीर्षया । सूरप्रकाश उपमानमानभित् प्रादुर्बभूव गगने बलेपि च ॥ १० ॥