भारतकोश
हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

Hammira Mahakavya with Hindi Commentary

नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा

DevanagariSanskritpublished185 पृष्ठ

पृष्ठ 165, कुल 185 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 165

१३] रतिपालशकसंवादः ११७ अपवार्य सभास्तारान् भ्रातृमात्रद्वितीयकः । रतिपालं जगादैष विस्तार्याग्रे सिचाँचलं ॥ ७३ ॥ अल्लावदीनं इत्याख्यः सोहं शककुलाधिपः । दुर्गाण्यनेकशो येन दुर्ग्राह्याण्यपि जिग्यिरे ॥ ७४ ॥ इदानीमस्वसात्कृत्वा यदि दुर्गं व्रजाम्यदः । ज्वलदग्न्युत्सवलीव तन्मे कीर्तिः कियच्चिरं ॥ ७५ ॥ स्वसात्कर्तुं बलेनैतत्सहस्राक्षोपि न क्षमः । परं भाग्यात् त्वमायासीः सिद्धमस्मत्समीहितं ॥ ७६ ॥ तद्यतस्व तथा तूर्णं यथा स्यां सत्यसंगरः । एतद्राज्यं तवैवास्तु जयेच्छुः केवलं त्वहं ॥ ७७ ॥ दुराचारो यदाचारो माया यत्सहचारिणी । अनृतं यत्पदं न्यासः क्रोधो यत्पारिपार्श्वकः ॥ ७८ ॥ अत्रांतरे कलिर्नाम लोभं कृत्वा तमग्रतः । विविशे रतिपालस्य मनोदुर्गं सुदुर्ग्रहं ॥ ७९ ॥ युग्मं रतिपालमनोदुर्गं बलाद्गृहंस्तदा कलिः । शकुन्यभूच्छकेशस्य रणस्तंभं जिघृक्षतः ॥ ८० ॥ अंतरंतःपुरं नीत्वा शकेशस्तमभोजयत् । अपीप्यत्तद्भगिन्या च प्रतीत्यै मदिरामपि ॥ ८१ ॥ प्रतिश्रुत्य शकेरोक्तं ततः सर्वं स दुर्मतिः । विरोधोद्बोधिनीर्वाचो गत्वा राज्ञे न्यरूपयत् ॥ ८२ ॥ देवाहंकारलंकेशो निजगाद शकेश्वरः । हम्मीरः किमयं मूढः पुत्रीं मे न प्रयच्छति ॥ ८३ ॥ यद्वा मापादसौ किं त्व—ल्लावदीनोस्मि नो तदा । पुत्रीमयच्छतोमुष्य नाददे यदि वल्लभाः ॥ ८४ ॥ किंवातं यद्यगुर्वीरा भूयांसोपि परासुतां । किं द्वित्रिपदभंगेपि खर्जूरो याति खंजतां ॥ ८५ ॥