भारतकोश
हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

Hammira Mahakavya with Hindi Commentary

नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा

DevanagariSanskritpublished185 पृष्ठ

पृष्ठ 166, कुल 185 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 166

११८ श्रीहम्मीरमहाकाव्ये [सर्गः किं जातं नीयते कोशो यदि निःकोशतां व्ययैः । किं शुष्यति समुद्रोपि वारिभिर्वारिदाहृतैः ॥ ८६ ॥ खरे प्रयाहि यत्कर्त्ता कर्त्ता तद्भवित्ता ध्रुवं । भर्त्सनापरसेवं तं निर्भर्त्स्याहमपीयिवान् ॥ ८७ ॥ विशंके रणमल्लोसौ रुष्टः केनापि हेतुना । तेनाज्ञायि ध्रुवं येन दृढां प्रौढिं वहत्यसौ ॥ ८८ ॥ तत्पंचषैर्जनैर्युक्तो गत्वा सायं तदालयं । तं प्रसादय सद्योपि किमात्रोसौ शकेश्वरः ॥ ८९ ॥ खरायिलेति भूकांतं रणमल्लारुरंजने । वीरमं निकषाभूय रतिपालो विनिर्ययौ ॥ ९० ॥ तदा चास्य मुखाद्गन्धः प्रससार मदोद्भवः । अंगादन्यप्रियाश्लेषसंशील्यी इवानिलः ॥ ९१ ॥ दाक्ष्यात् विज्ञायते नैनं संगतं शत्रुभूफ्तेः । नृपं विज्ञापयामास वीरमो रहसि स्थितं ॥ ९२ ॥ निर्यतोस्य मुखाद्राजन् मदगंधस्तथा ययौ । जाने यथैष पापीयान्निश्चितं संगतो द्विषः ॥ ९३ ॥ कुलं शीलं मतिर्लज्जाऽभिमानः स्वामिभक्तता । सत्यं शौचं च न क्वापि जृंभते मद्यपायिनि ॥ ९४ ॥ अकृत्यकरणागम्य—गमनाभक्ष्यभक्षणात् । मद्यं विशिष्यते यस्मादस्मात्संपद्यते त्रयं ॥ ९५ ॥ तथा हि स ऋषिः पीत्वा मधु वेश्यामरीरमत् । असिस्वदच्च गोमांसं लिंगभंगमरीरचत् ॥ ९६ ॥ असिसात् क्रियते स्वामिंस्ततो यद्येवमेव तत् । स शकेशो निष्फलांभःसद्यस्तर्हि प्रयात्यसौ ॥ ९७ ॥ वाचमाचम्य तस्येत्थं विश्रम्य क्षणमायतौ । उपाददे नृपो वाचं वंचितामृतचंचुतां ॥ ९८ ॥