कथासरित्सागर : प्रथम खण्ड (लम्बक १ से ५)

२१२ कथारित्सागर इति देवस्मिता द्व्यू रह उक्त्वा तपस्विनी। स्वचेटिकाभिः सहिता वणिग्वेषं चकार सा ॥१७९॥ आरुह्य च प्रवहणं वणिज्याव्याजतस्ततः । कटाहद्वीपमगमद्यत्र सोऽस्याः पतिः स्थितः ॥१८०॥ गत्वा तं च पतिं तत्र वणिङ्मध्यं ददर्श सा। गुहसेनं समाश्वासमिव मूर्त्तिधरं बहिः ॥१८१॥ सोऽपि तां पुंस्त्वाकारां दूराद्दृष्ट्वा पिबन्निव। प्रियायाः सदृशः सोऽथ वणिग्त्यादित्यचिन्तयत् ॥१८२॥ सा तु देवस्मिता तत्र भूपं गत्वा व्यजिज्ञपत्। विज्ञप्तिरॅस्ति तत्कार्यं संशृण्वन्तां प्रजा इति ॥१८३॥ ततः सर्वान्समानीय राजा पौरान् सरोत्सुकः। का सा विज्ञप्तिरस्तीति वणिग्वेषामुवाच ताम् ॥१८४॥ गता देवस्मितायाणीहि मध्ये मम स्थिताः। पलाय्य दासास्त्वात्तारूंस्तान् देव प्रयच्छतु ॥१८५॥ अथ तामब्रवीद्राजा सर्वे पौरा इमं स्थिताः। गन्धर्वाप्रत्यभिशाय मिजान्भागानुहाण ताम् ॥१८६॥ ततस्तया जगृहिरे स्वगृहे प्राग्गलाङ्किताः। वणिक्सुतास्तं पञ्चाट निरस्यापहृदाम्बराः ॥१८७॥ गापवाहमुक्ता एष यष दासा भवन्ति सः। इति पृच्छन् सामून्तुनन्त्या वणिजन्मन् ॥१८८॥ सा प्रत्यवयोग्गा तान् यदि न प्रत्ययोऽस्ति वः। तदाऽत्र प्रत्ययार्था गुभं गान्धुकम मया ॥१८९॥ गद्यपि तत्समुद्घाट्य गपुषां पाण्डुरङ्कवान्। सर्वैश्च दृष्टमन्तःपुरे राजा च संशयम् ॥१९०॥ तद्विहाय वणिग्भावं गत्वा तत्रान्तरिन्दुकैः। विमर्दाद्दि दिनदृष्टं च सो दर्शिता स्वदम् ॥१९१॥ सा ज्ञात्वा यथावृत्तं सर्वैरेव सगुह्यका। सान्त्वनं प्रतिपन्ना इति सा चावन्मृतः ॥१९२॥ स्वाङ्गेभ्यो वणिजांस्तांश्च शत्रुत्वे सानुकम्पितः। त्यागदण्डं पुनः भूपिः गत्वा तस्य च भक्तः ॥१९३॥