कथासरित्सागर : प्रथम खण्ड (लम्बक १ से ५)

२४४ कथासरित्सागर तथेति प्रतिपद्यैतद् गत्वा सोऽथ वणिग्भयात्। नक्तं चक्रे तथा सर्व निर्विमर्शा हि भीरवः ॥३९॥ प्रव्राजकोऽपि तत्कालमुवाचानुचराद्विजान्। गङ्गां गच्छत तन्मान्तर्वहन्ती यां च पश्यथ ॥४०॥ पृष्टोर्ध्वदीपां मञ्जूषां गुप्तमानयतह ताम्। उद्घाटनीया न च सा धृतज्येष्ठार्चनाविति ॥४१॥ तथेति चागता यावद् गङ्गां न प्राप्नुवन्ति च। राजपुत्र किमप्येकस्तावत्तस्यामवातरत् ॥४२॥ सोऽत्र तां वणिजा क्षिप्तां मञ्जूषां वीक्ष्य दीपतं । भृत्यैरानाय्य सहसा कौतुकादुदघाटयत् ॥४३॥ ददर्श चान्तःकन्यां तां हृद्योन्मादकारिणीम्। उपयेमे च गान्धर्वविधिना तां च सत्क्षणम् ॥४४॥ मञ्जूषां तां च गङ्गायां तथैवोर्ध्वस्पदीपिकाम्। कृत्वा तस्याञ्च निक्षिप्य, घोरं वानरमन्तरे ॥४५॥ गवेष्य तस्मिन्सम्प्राप्तकन्यारत्ने नृपात्मजे। आययुस्तस्य चिन्वन्त शिष्याः प्रव्राजकस्य ते ॥४६॥ ददृशुस्तां च मञ्जूषां गृहीत्वा तस्य चान्तिकम्। निन्यु प्रव्राजकस्यैनां सोऽथ हृष्टो जगाद तान् ॥४७॥ एकोऽह साधय मन्त्रमादामैतामिहोपरि। अधस्तूष्णीं च युष्माभि स्थातव्यमिमां निशाम् ॥४८॥ इत्युक्त्वा तां स मञ्जूषामारोप्य मठिकोपरि। स परिव्राट् विवृतवान् वणिक्कन्याभिकामुक ॥४९॥ सत्तश्च तस्या निर्गत्य वानरो भीषणाकृतिः। तमभ्यधावत् स्वकृतो मूर्त्तिमानिव दुर्नयः ॥५०॥ स तस्य दशनैर्नासां नखैः कर्णौ च तत्क्षणम्। चिच्छेद पापस्य कपिर्निग्रहज्ञ इव क्रुधा ॥५१॥ तथाभूतोऽथ स तत परिव्राडवतीर्णवान्। यत्नस्तम्भितहासाश्च शिष्यास्तं ददृशुस्तदा ॥५२॥ प्रातर्बुद्ध्वा च तत्सर्वं जहाम सकलो जनः। ननन्द स वणिक सा च तत्सुता प्राप्सत्पति ॥५३॥ १ प्राप्ता स्पृष्टदीपिका येति बहुव्रीहिः।