कथासरित्सागर : प्रथम खण्ड (लम्बक १ से ५)

१२ कथासरित्सागर स्पृङ्ग्गस्तुरङ्गसङ्घातत्तुराकृष्टनसङ्गता । पथि तस्यामवद्भूमिरेषमुक्तेव भूपतेः ॥७॥ एव वत्सेश्वरो गच्छन् स्तूयमानः स वन्दिभिः । दिन कतिपय प्राप कौशाम्बीं विततोत्सवाम् ॥८॥ ध्वजरक्तांशुकच्छन्ना गवाक्षोत्फुल्ललोचना । प्रद्वारवर्त्तिसोत्तङ्गपूर्णकुम्भकुचद्वया ॥९॥ जनकोलाहलानन्दस्लापा सौभहासिनी । सा प्रवासागते पत्यौ सत्वरं शुशुभे पुरी ॥१०॥ देवीद्वयानुयातश्च स राजा प्रविशंस्ताम् । पौरस्त्रीणां न कोप्य् आसीन्न तद्दर्शनोत्सवः ॥११॥ अपूरि हारिहर्म्यस्थरामाननशतैर्नभः । देवीमुक्तसितस्येन्दोः सर्वैः सभागतरिव ॥१२॥ वातायनगताश्चान्याः पश्यन्त्योऽनिमिषेक्षणाः । चक्रुः सकौतुकामातविमानस्थाप्सरोग्रमम् ॥१३॥ काश्चिद् गवाक्षजालाग्रलग्नपक्ष्मललोचनाः । असृजन्निव नाराचपञ्जराणि मनोभुवः ॥१४॥ एकस्याः सोत्सुका दृष्टिम् पालोकविकस्वरा । श्रुते पार्श्वमपश्यन्त्यास्तदाक्रमातुमियाय यौ ॥१५॥ द्रुतागतायाः कस्याश्चिन्मुहुरुच्छ्वसितौ स्तनौ । कञ्चुकादिव निर्गन्तुमीपतुस्तद्विधुक्षया ॥१६॥ अन्यस्याः संभ्रमच्छिन्नहारमुक्तामणा बभुः । गलन्तो हृदयस्येव हर्षवाष्पाम्बुसीकराः ॥१७॥ यद्यस्यामाचरेत् पापमग्निसंज्ञाणके ततः । प्रकाशकोऽप्यसावन्धः तमो जगति पालयेत् ॥१८॥ इति वासवदत्तां च दृष्ट्वा स्मृत्वा च तत्कथा । बाहप्रबाष सोत्कण्ठा इव क्यश्चिद् बभाषिरे ॥१९॥

१ हर्षश्च शीतो शोकाञ्च स्वेदश्चा भवति। तथा च कालिदासः— "नलिन्यो- शोकजमश्रु वाष्प स्तन्योरधोतं शिशिरो बिभेद। पदङ्गा सरप्सोर्जमभुन्ध तत्पं दिवाभि विध्य- डशक्तीर्णः॥ रघु १४-२१