कथासरित्सागर : प्रथम खण्ड (लम्बक १ से ५)

४३२ कथासरित्सागर जीमूतवाहनकथा¹ अस्त्यम्बिकाजनयिता नगेन्द्रो हिमवानिति। न केवलं गिरीणां यो गुरूणां रीप्सितेरपि॥१६॥ विद्याधरनिवासश्च तस्मिन्विद्याधराधिपः। उवास राजा जीमूतकेतुर्नाम महाबलः॥१७॥ तस्याभूत्कल्पवृक्षश्च गृहे पितृक्रमागतः। नाम्नामर्थेन विख्यातो यो मनोरथदायकः॥१८॥ कदाचिच्च स जीमूतकेतू राजाभ्युपेत्य तम्। उद्याने देवतात्मानं कल्पद्रुममभाषत॥१९॥ सर्वदा प्राप्यतेऽस्माभिस्त्वत्तः सर्वमभीप्सितम्। तदधुनाय मे देहि देव पुत्रं गुणान्वितम्॥२०॥ ततः कल्पद्रुमोऽवादीद्राजन्नुत्पत्स्यते तव। जातिस्मरो दानवीरः सर्वभूतहिते सुतः॥२१॥ तच्छ्रुत्वा स प्रहृष्टः संन्कल्पवृक्षं प्रणम्य तम्। गत्वा निवेद्य तद्राजा निजां देवीमनन्दयत्॥२२॥ अथ तस्याचिरादेव राज्ञः सूनुरजायत। जीमूतवाहन इति नाम्ना स विदधे पिता॥२३॥ ततः सहजया साकं सर्वभूतानुकम्पया। जगाम स महासत्त्वो वृद्धिं जीमूतवाहनः॥२४॥ क्रमाच्च यौवराज्यस्थं परिषर्याप्रसादितम्। लोकानुकम्पी पितरं विजने स व्यजिज्ञपत्॥२५॥ जानामि तात यद्भावा भवऽस्मिन्क्षणभङ्गुराः। स्थिरं तु महतामेकमाकल्पममलं यशः॥२६॥ परोपकृतिसम्भूतं तदेवेह यदि हन्त तत्। किमन्यैस्स्नायुदाराणां धनैः प्राणाधिकप्रियैः॥२७॥ सम्पदश्च विद्युदिव सा लोकलोचनस्वेदकृत्। सोल्ला क्वापि रुजं याति या परानुपकारिणी॥२८॥ १ इयमेव कथा श्रीहर्षप्रणीतस्य नागानन्दनाटकस्याधारभूता।