कथासरित्सागर : प्रथम खण्ड (लम्बक १ से ५)

५५८ कथासरित्सागर ततः सत्यव्रतोऽप्यावीदसौ देवो वटद्रुमः। अस्याहुः सुमहावर्त्तमधस्ताद् वडवामुखम् ॥११०॥ एतं च परिखृत्यैव प्रदेशमिह गम्यते । अत्रावर्त्ते गतानां हि न भवत्यागमः पुनः ॥१११॥ इति सत्यव्रते तस्मिन् ब्रुवाणेवाम्बुवेगतः । तस्यामेव प्रवृत्तं गन्तु तद्वहण दिशि ॥११२॥ तद्दृष्ट्वा शक्तिदेवं स पुनः सत्यव्रतोऽब्रवीत् । ब्रह्मन् ! विनाशकालोऽय ध्रुवमस्माकमागतः ॥११३॥ यदकस्मात् प्रवहण पश्यात्रैव प्रमात्यदः । शक्यत नैव रोद्धु च कथमप्यधुना मया ॥११४॥ तदावर्त्ते गभीरेऽत्र वयं मृत्योरिवामने । क्षिप्ता एवाम्बुनाकृष्य कर्मनैव¹ बलीयसा ॥१५॥ एतच्च नव मे दुःख शरीर कस्य हि स्थिरम् । दुःख तु यन्न सिद्धिस्ते कृच्छेऽपि मनोरथः ॥११६॥ तद्यावद् वारयाम्येतन्मुहुः प्रवहण मनाक् । तावदस्यावलम्बस्वा शाखां वटतरोबृंहम् ॥११७॥ कदाचिज्जीवितोपायो भवेद् भव्याहृतेस्तव । विधिविलासानम्भोधेण तरङ्गानूको हि तकयेत् ॥११८॥ इति सत्यव्रतस्यास्य धीरसत्त्वस्य जल्पतः । बभूव निकटे तस्य तरो प्रवहण ततः ॥११९॥ तत्क्षण स कृतोत्कारः शक्तिदेवो विसम्भसः । पुप्लुवामग्रहच्छाखां तस्याम्बितटशाखिनः ॥१२०॥ सत्यव्रतस्तु बहुता देहेन वहनेन च । परार्थकल्पितनाम विवेश वडवामुखम् ॥१२१॥ शक्तिदेवश्च शाखाभिः पूरिताशस्य तस्य सः । आश्रित्यापि तरो शाखां निराशः समचिन्तयत् ॥१२२॥ न तावत्सा च कनकपुरी दृष्टा मया पुरी। अपदे नद्यता सावहाधग्ग्रोऽप्यय नाशितः ॥१२३॥ यदि वा सततन्न्यस्तपदा सर्वस्य मूर्धनि । काम भगवती कम भज्यते भवितव्यता ॥१२४॥ १ भाग्येनेत्यर्थः ।