कथासरित्सागर : प्रथम खण्ड (लम्बक १ से ५)

७३२ कथासरित्सागर सम्भूता कदलीगर्भे यस्मात्तस्माच्चकार ताम्। नाम्ना स कदलीगर्भा पिता मङ्कणको मुनिः ॥१०३॥ तस्याश्रमे सा ववृधे गौतमस्य कृपी यथा। द्रोणभार्या पुरा रम्भादर्शनच्युतवीर्यजा ॥१०४॥ एकदा च विषेधीतमाश्रमं मृगया रसात्। दृढवर्मा धृतोऽश्वेन मध्यदेशभवो नृपः ॥१०५॥ स तां ददर्श कदलीगर्भां प्रावृतवल्कलाम्। मुनिकन्योचितेनात्र वेषेणात्यन्तशोभिताम् ॥१०६॥ सा च दृष्ट्वास्य नृपते स्वीचक्रे हृदयं तथा। यथावकाशोऽपि हतस्तत्रान्तःपुरयोषिताम् ॥१०७॥ अपीमां प्राप्नुयां भार्या कस्यापीह सुतामृषेः। दुष्यन्त इव कण्वस्य मुनेः कन्यां शकुन्तलाम् ॥१०८॥ इति सञ्चिन्तयन्नेव संगृहीतसमिच्छुभम्। सोऽप्रापश्यत्समायान्तं मुनिं मङ्कणकं नृपः ॥१०९॥ ववन्दे चैनमभ्येत्य पादयोर्मुक्तवाहनः। पृष्टश्चात्मानमेतस्मै मुनये स न्यवेदयत् ॥११०॥ छत्रं स कदलीगर्भां मुनिराविशति स्म ताम्। वत्से राज्ञोऽतिथिपरस्य स्वयार्घ्यं फलप्स्यतामिति ॥१११॥ तथेति कल्पितातिथ्यस्तया राजा स सम्भ्रया। संवृक्कुतस्ते कन्येयमिति पप्रच्छ तं मुनिम् ॥११२॥ मुनिश्च स ततस्तस्यास्तामुत्पत्तिं च नाम च। अन्वर्थं कदलीगर्भेत्यस्मै राज्ञे न्यवेदयत् ॥११३॥ ततस्तां स मुनेः कन्यां मेनकामावनोद्भवम्। प्रत्यप्सरसमप्युक्तो राजा तस्मादयाचत ॥११४॥ सोऽप्येतां कदलीगर्भां ददौ तस्मै सुतामृषिः। स्थित्यानुभावं पूर्वोक्तामविधाय हि धष्टितम् ॥११५॥ तच्च दृष्ट्वा प्रभावेण सम्भाव्यय सुरङ्गना। संमदाप्रीतिरुत्सस्याप्यवदद्व्याहृष्णन्नम् ॥११६॥ दत्त्वा च मर्षपाङ्गन्मे जगदुस्तां तदैव ताः। यान्तीं मार्गे वपस्यैतांस्त्वममभिज्ञानदिछये ॥११७॥