कथासरित्सागर : द्वितीय खण्ड (लम्बक ६ से १८)

१५४ कथासरित्सागर युवराजा हि बहवो गता पुत्रा पितुस्तव । न राज्यं केनचित्प्राप्तं प्राप्तं सर्वैर्विडम्बनम् ॥३२॥ नागार्जुनेन दत्तं हि तद्राज्ञेऽन्नं रसायनम् । वयो वर्षशतं येन प्राप्तमस्येदमष्टमम् ॥३३॥ को जानाति कियन्त्यन्यान्यपि प्राप्स्यन्ति च क्रमात् । युवराजाञ्श्वपस्यास्य कुर्वतोऽप्यायुषः सुतान् ॥३४॥ एतच्छ्रुत्वा विषण्णं तं पुत्रं सा पुनरब्रवीत् । यदि राज्येन ते कृत्यं तदुपायमिमं कुरु ॥३५॥ एष नागार्जुनो मन्त्री प्रत्यहं विहिताह्निकः । आहारसमये दाता करोत्युद्घोषणाभिमाम् ॥३६॥ कोऽर्थी प्रार्थयतां कः किं तस्मै किं दीयतामिति । स्वशिरो मे प्रयच्छेति तत्काल ब्रूहि गच्छ तम् ॥३७॥ सत्यवाचि ततस्तस्मिञ्छिद्रमूर्ध्नि मृते नृपः । तच्छोकाल्पचेतां यायाद्वनं चैष समाश्रयेत् ॥३८॥ ततः प्राप्स्यसि राज्यं त्वमुपायोऽन्योऽत्र नास्ति ते । इति मातुर्वचः श्रुत्वा राजपुत्रस्तुतोष सः ॥३९॥ तथेति तद्विधातुं च चकारैव स निश्चयम् । कष्टो हि बान्धवस्नेहं राज्यलोभोऽतिवर्तते ॥४०॥ अथ राजसुतोऽन्येद्युः स्वैरं जीवहरो ययौ । तस्य भोजनवेलायां गृहं नागार्जुनस्य सः ॥४१॥ कः किं याचत इत्यादि तदा सत्रं च मन्त्रिणम् । वदन्तं तं प्रविश्यैव स मूर्धानमयाचत ॥४२॥ आश्चर्यं वत्स शिरसा किं करोषि ममामुना । मांसास्थिकेशसङ्घातो हि क्वोपयुज्यत एष ते ॥४३॥ तथाप्यर्थस्तवानेन यदि च्छित्त्वा गृहाण तत् । इत्युक्त्वोपानयत्तस्मै स च मन्त्री शिराधराम् ॥४४॥ रसायनदृढायां च तस्यां प्रहरतश्चिरम् । राजसूनोर्ययुः खड्गा बहवस्तस्य खण्डशः ॥४५॥ यावद् बलबलैवायान्तं राजानं तं [चिरायुषम् । वारयन्तं शिरोदानात्सोऽथ नागार्जुनोऽब्रवीत् ॥४६॥