कथासरित्सागर : द्वितीय खण्ड (लम्बक ६ से १८)

१२२ कथासरित्सागरः तस्यां चोत्पद्यते रत्नं शुक्लपक्षे चक्रमन्तिमम् । तूर्णं विद्याधरा यान्ति तत्कृते चात्र तां तिथिम् ॥५२॥ एव सुमेरुणा प्रोक्ते सैय्यंविधिना दिनम् । नीत्वा प्रातर्ययुस्तत्ते वल्मीकं सबला रथे ॥५३॥ तत्र ते दक्षिणे सानौ हिमाद्रेर्निनदद्बलाः । निविष्टा ददृशुः प्राप्तान् बहून् विद्याधराधिपान् ॥५४॥ ते च विद्याधरास्तत्र कुण्डेष्वादीपितामलाः । होमप्रवृत्ता अभवञ्जपव्यग्राश्च केचन ॥५५॥ यतः सूर्यप्रभोऽप्यत्र वह्निकुण्डं महद्व्यधात् । स्वयं जज्वाल तत्राग्निस्तस्य विद्याप्रभावतः ॥५६॥ तद्दृष्ट्वा तुष्टिरूपेदे सुमेरोर्मत्सरं पुनः । विद्याधराजादुद्भूतवैकस्तमभाषत ॥५७॥ विद्याधरेन्द्रतां त्यक्त्वा धिक्सुमेरोऽनुवर्तसे । सूर्यप्रभाभिधमिमं कथं धरणिगोचरम्¹ ॥५८॥ तच्छ्रुत्वा स सुमेरुस्तं सकोपं निरभर्त्सयत् । सूर्यप्रभं च तन्नाम पृच्छन्तमिवमब्रवीत् ॥५९॥ अस्ति विद्याधरो भीमनामा यस्य च गेहिनीम् । ब्रह्माकामयत स्वैरं तत एषोऽभ्यजायत ॥६०॥ गुप्तं यद्ब्रह्मणो जातो ब्रह्मगुप्तस्तदुच्यते । अत एवैतवेतस्य स्वजन्मसदृशं वचः ॥६१॥ इत्युक्त्वाकारि तेनापि वह्निकुण्डं सुमेरुणा । सत्त सूर्यप्रमस्तेन सहाहौषीत्तदाशनम् ॥६२॥ क्षणाच्च भूमिविवरादुज्जगामातिभीषणः । ²कस्मादजगरो महान् ॥६३॥ तं प्रहीतुमधावत्स विद्याधरपतिर्मदात् । ब्रह्मगुप्ताभिधानोऽथ सुमेरुर्मैनं गहित³ ॥६४॥ स तेनाजगरेणाशु मुखफूत्कारवायुना । नीत्वा हस्तशते क्षिप्तो न्यपतज्जीर्णपर्णवत् ॥६५॥ १ मर्त्यं मानुषमित्यर्थः । २ तत्क्रूरत्वात् क्रूरं वदति । ३ मूलपुस्तके पादार्थं मुद्रितमस्ति ।