सार्थ तुकाराम गाथा (मराठी अभंग व भावार्थ)

सार्थ तुकारामगाथा १९ ३९ जेविले ते सत मार्गे उष्टावळी । अवघ्या पत्रावळी करुनी झाडा ॥ १ ॥ सोवळ्या ओवळ्या राहिलो निराळा । पासोनि सकळा अवघ्या दुरीं ॥ २ ॥ परे परतें मज न लगे सांगावे । हे तो देवे बरें शिकविले ॥ ३ ॥ दुसर्‍यातें आम्ही नाहीं आतळत । जाणोनि संकेत उभा असे ॥ ४ ॥ येणें कोणीं कांहीं न धरावी शंका । मज चाड एका भोजनाची ॥ ५ ॥ लाचावला तुका भारितसे झड । पुरविले कोड नारायणे ॥ ६ ॥ शब्दार्थ व टीपा - झाडा-हिशेब, परे परते-परावाणीच्या पलीकडे, आतळत-स्पर्श करीत संकेत-खूण, पड-झाड, कोड-कौतुक इच्छा अर्थ - पूर्वी जे संत जेवले, त्यांच्या उष्ट्या पत्रावळी सर्व गोळा करून मी उच्छिष्टाची इच्छा करीत आहे. १ तुमच्या सर्व सोवळ्या ओवळ्यापासून मी निराळा आहे २ परावाणीच्या पलीकडे जे तत्त्व आहे त्यासंबंधी आता मला कुणी काही सांगू नये, मला हे देवाने चांगले शिकविले आहे ३ एका ईश्वराशिवाय आम्ही दुसऱ्या कोणासही स्पर्श करणार नाही, याच प्रकारची खूण मनाशी बांधून मी आता स्वस्थ उभा आहे ४ येणे कुणी काही कसलीही शंका धरू नये मला आता ईश्वरप्राप्तीच्या भोजनाचीच आवड आहे ५ मी याच गोष्टीसाठी हपापलेला असून तो- वरच मी अधाशासारखा तुटून पडत आहे आणि नारायणाने माझी ही इच्छा पूर्ण केली आहे ६ ४० देवाच्या प्रसादें करा रे भोजन । व्हाल कोण कोण अधिकारी ते ॥ १ ॥ ब्रह्मादिकासि हे दुर्लभ उच्छिष्ट । नका मानू वीट ब्रह्मरसी ॥ २ ॥ अवघिया पुरतें वोसडले पात्र । अधिकार सर्वत्र आहे येथें ॥ ३ ॥ इच्छादानी येथें वळला समर्थ । अवघेंचि आर्त पुरवितो ॥ ४ ॥ सरे येथें ऐसे नाहीं कदाकाळीं । पुढती वाटे कवळों घ्यावे ऐसे ॥ ५ ॥ तुका म्हणे पाक लक्ष्मीच्या हातें । कामारोसांगातें निरुपम ॥ ६ ॥ शब्दार्थ व टीपा - अवघिया-सर्वांना वोसडले-भरून चाल पाक-स्वयंपाक कामारी-मदत करणारा कामगार सांगाते-बरोबर निरुपम-उपमा नसलेला अर्थ - जे कोणी या मार्गास येण्यासाठी अधिकारी असाल त्यांनी देवाचा प्रसाद म्हणूनच भजन करावे १ कारण हे उष्टे अन्न ब्रह्मादिकांनासुद्धा दुर्लभ आहे, म्हणून या ब्रह्मरसाचा वीट तुम्ही मानू नका २ सर्वांना पुरेल एवढे भरून हे पात्र तयार आहे, आणि याचे सेवन करण्याचा अधिकार सर्वांनाच आहे ३ आणि ज्याची इच्छा करावी ते देणारा समर्थ येथे प्रसन्न झाला आहे, तो सर्वांची इच्छा पूर्ण करणारा आहे ४ या रसाचे सेवन कोणी कितीही केले तरी तो कधी संपणारा नाही व पुन पुन तो घ्यावा, त्याचा घास घ्यावा असे वाटत राहते ५ तुकाराम- महाराज म्हणतात हा ब्रह्मरसाचा स्वयंपाक स्वतः लक्ष्मीने केला आहे, आणि तिला मदत करणारा प्रत्यक्ष निरुपम असा परमेश्वर आहे ६ ४१ अवगुणाचे हातीं । आहे अवघी फजीती ॥ १ ॥ नाहीं पात्रासवे चाड । प्रमाण तें फिके गोड ॥ २ ॥ विष तांब्या वाटी । भरली लावू नये होंटीं ॥ ३ ॥ तुका म्हणे भाव । शुद्ध बरा सोंग याव ॥ ४ ॥ शब्दार्थ व टीपा - अवगुण-दुर्गुण पात्र-भांडे याव-फुकट व्यर्थ