वीरमित्रोदय: राजनीतिप्रकाश (महामहोपाध्याय मित्रमिश्र - प्राचीन भारतीय राजनीति एवं शासन कोष)

उपायेषु दानम् । .. २८३ दानेन वशगा देवां भवन्तीह सदा, नृणाम् ॥ दानमेवोपजीवन्ति प्रजाः सर्वा नृपोत्तम । प्रियो हि दानवांल्लोके सर्वस्यैवोपजायते ॥ दानवानचिरेणैव तथा राजा परान् जयेत् । दानवानेव शक्नोति संहतान् भेदितुं परान् ॥ यद्यप्यलुब्धगम्भीराः पुरुषाः सागरोपमाः । न गृह्णन्ति तथाऽप्येते जायन्ते पक्षपातिनः ॥ अन्यत्रापि कृतं दानं करोत्यन्यान् यथा वशे । उपायेभ्यः प्रशंसन्ति दानं श्रेष्ठतमं जनाः ॥ दानं श्रेयस्करं पुंसां दानं श्रेष्ठतमं परम् । दानवानेव लोकेषु पुत्रत्वे ध्रियते सदा ॥ न केवलं दानपरा जयन्ति भूलोकमेकं पुरुषप्रवीराः । जयन्ति ते राजसुरेन्द्रलोकं सुदुर्जयो यो विबुधाधिवासः ॥ इति । तैत्तिरीयश्रुतिरपि, दानं यज्ञानां वरूथं दक्षिणा, लोके दातारं सर्वभूतान्यु- पजीवन्ति, दानेनारातीरपानुदन्त, दानेन द्विषन्तो मित्रा भव- न्ति, दाने सर्वं प्रतिष्ठितं, तस्माद्दानं परमं वदन्तीति । इति दानम् । अथ दण्डः । स च वित्तस्य शरीरस्य वा पीडनम् । दमयतीति दण्ड इति व्युत्पत्तेः । तत्र— मनुः, तदर्थं सर्वभूतां गोप्तारं धर्ममात्मजम् । ब्रह्मतेजोमयं दण्डमसृजत्पूर्वमीश्वरः ॥