भारतकोश
अभिज्ञानशाकुन्तलम् (सन्दर्भदीपिका टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

अभिज्ञानशाकुन्तलम् (सन्दर्भदीपिका टीका व हिन्दी अनुवाद सहित)

Abhijnanashakuntalam of Kalidasa Hindi

महाकवि कालिदास द्वारा

स्रोत: Abhijnanashakuntalam with Sandarbhadipika Tika & Hindi Translation (उद्गम)

DevanagariHindipublished262 पृष्ठ

पृष्ठ 226, कुल 262 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 226
212चन्द्रशेखरचक्रवर्तिकृतसन्दर्भदीपिकया समलङ्कृतम्

(यावत् लताविटपलग्नं देव्याः परिचारिका अञ्चलं मोचयति तावत् निह्नुतः मया आत्मा।)

(नेपथ्ये) एदु एदु भट्टिणी। (एत्वेतु भर्त्री।)

विदूषकः—(कर्ण दत्त्वा) भो अहिधावन्ती एसा अन्तेउरवग्घी मेधाविणिं मइं विअ कवलिदुं उवत्थिदा। (भोः अभिधावन्ती एषा अन्तःपुरव्याघ्री मेधाविनीं मृगीमिव कवलयितुमुपस्थिता।)

राजा—वयस्य, उपस्थिता देवी बहुमानगर्विता। तद्भवानिमां प्रतिकृतिं रक्षतु।

विदूषकः—अत्ताणअं पि किं ति ण भणसि। (चित्रफलकमादाय उत्थाय च) जइ भवं अन्तेउरवाउरादो मुच्चिस्सदि तदो मं मेहच्छण्णप्पासादे सहावेसि। एदं च तहिं गोवेमि जहिं पारावदं उज्झिअ ण को वि अण्णो पेक्खदि। (आत्मानमपि किं न भणसि। यदि भवानन्तःपुरवागुरातः मोक्ष्यते ततः मां मेघच्छन्नप्रासादे शब्दयसि। एतत् च तत्र गोपयामि यत्र पारावतमुज्झित्वा न कोऽप्यन्यः प्रेक्षते।)

(इति द्रुतपदं निष्क्रान्तः)

मिश्रकेशी—अम्मो, अण्णसंकन्तहिअओ वि पढमसंभावणं रक्खदि। थिरसोहिदो दाव एसो। (अम्मो अन्यसंक्रान्तहृदयः अपि प्रथमसम्भावनाम् रक्षति। स्थिरसौहृदः तावदेषः।)

प्रविश्य पत्रहस्ता प्रतीहारी—जअदु जअदु देवो। (जयतु जयतु देवः।)

राजा—वेत्रवति, न खल्वन्तरे दृष्टा त्वया देवी वसुमती।

प्रतीहारी—देव, दिट्ठा पत्तहत्थं मं पेक्खिअ पडिणिउत्ता। (देव, दृष्ट्वा, पत्रहस्तां मां प्रेक्ष्य प्रतिनिवृत्ता।)

राजा—कालज्ञा देवी कार्योपरोधं मे परिहरति।

प्रतीहारी—देव, अमच्चो विण्णवेदि। अत्थजादस्स बहुलदाए एक्कं मए पोरकज्जं पच्चवेक्खिदं। तं देवो पत्तारोविदं पच्चक्खीकरेदु त्ति। (देव, अमात्यः विज्ञापयति। अर्थजातस्य बहुतया एकं मया पौरकार्यं प्रत्यवेक्षितम्। तद्देवः पत्रारोपितं प्रत्यक्षीकरोतु इति।)

राजा—इतः पत्रं दर्शय। (प्रतीहारी तथा करोति)


यावल्लताविटपलग्नं देव्याः परिचारिका अञ्चलं मोचयति तावन्निर्वाहितो मयात्मा। आत्मानमपि किमिति न भणसि। वयस्य, यदि भवानन्तःपुरकूटवागूरातो मोक्ष्यते ततोऽहं मेघच्छन्दप्रासादे आह्वयस्यते। मेघेति प्रासाद नाम। इदं चार्थान्चित्रफलकं तत्र गोपयामि यत्र पारावतं वर्जयित्वा न कोऽप्यन्यः प्रेक्षते।। अम्मो विस्मये। अन्यसंक्रान्तहृदयोऽपि प्रथमसंभावनां रक्षति। स्थिरसौहृदस्तावदेषः। जयति जयति देवः। अन्तरे मध्ये। देवं दृष्ट्वा(दृष्ट्य)। पत्रहस्तं मां प्रेक्ष्य प्रतिनिवृत्ता। उपरोधं प्रत्यूहम्।