श्रीमदानन्द रामायण (९ काण्ड संपूर्ण - हिन्दी अनुवाद सहित)
Srimad Ananda Ramayana Hindi
महर्षि वाल्मीकि / अज्ञात द्वारा
स्रोत: Srimad Ananda Ramayana Complete 9 Kandas with Hindi Translation (उद्गम)
पृष्ठ 764, कुल 811 में से
संदर्भ में पढ़ेंसर्गः १७] मनोहरकाण्डम् ७४७
ततो निजेष्टपत्न्यै च वरदानं मयाऽर्पितम् । गुणवत्यै वरदानं पिंगलायै वरार्पणम् ॥४४॥
सीतायाः प्रत्ययार्थं च दिव्यदानं मया मुदा । कुरुक्षेत्रेऽगस्त्यपत्नया संवादे जानकीजयः ॥४५॥
इति विलासकाण्डम् ॥ ४ ॥
सीताया दोहदार्थं हि क्रीडाऽऽम्रादिषु कृता । सीमन्तोन्नयनादीनि नानाकर्माणि वै ततः ॥४६॥
विसर्जितश्च जनको वाल्मीकेराश्रमं नया । सीतया द्वे निजे रूपे कृते मद्वाक्यगौरवात् ॥४७॥
अंगुष्ठयोग्ये लिखितः कैकेय्या रावणो महान् । लोकानां रजकस्यापि ऽपवादाद्विदेहजा ॥४८॥
मया त्यक्तोपपुत्रा त्यक्ताऽऽनीताश्च बह्रृचः । गुरुरूपेण पुत्रस्य कृतं गत्वा तु जातकम् ॥४९॥
अश्वया मया गत्वा कृताः क्षोद्रास्त्वनिष्टटे । वाल्मीकिना लवानां च ततः पुत्रः कृत परः ॥५०॥
तयोः कृतं तु मुनिना रामरक्षाभिमंत्रणम् । कमलानां च हरणे लवस्य विजयो महान् ॥५१॥
रामायणस्य श्रवणं पुत्राभ्याञ्च मयाऽध्वरे । युद्धं लवकुशं चाथ बलैस्तस्याभिपवनम् ॥५२॥
मम युद्धं सुतेनाथ सीतायाः शपथस्ततः । सीतया मण्डपं चापि विशन्त्या भूतले पुनः ॥५३॥
ततो ऽश्वमेधमाप्नित्य बन्धुपुत्रजनिस्ततः । बालक्रोडापनयनं वेदानां ग्रहणं क्रमात् ॥५४॥
बालानां शुभचिह्नानि सीतायाः पुत्रलालनम् । सर्वेषां व्रतबन्धाश्च तेषां यात्रास्ततः परम् ॥५५॥
इति जन्मकाण्डम् ॥ ५ ॥
भूरिकीर्तेः पतिंकरण मन्पुर गमनं मम । स्वप्रभाऽऽदीन्पुपुत्रीणां दर्शनार्थं तदा मम ॥५६॥
वन्दितोऽहं नृपैः सर्वैस्तदा राजमन्त्रांगणे । क्रमेण वर्णनं चापि पार्थिवानां हि नदया ॥५७॥
कुशकण्ठे चम्पिकया रत्नमाला विसर्जनम् । क्रमेण वर्णनं चात्र पार्थिवानां सुन्दया ॥५८॥
सुमत्य रत्नमालाया लवकुण्ठे विमर्जनम् । उत्साहोऽथ विवाहस्य नानासम्मानपूर्वकः ॥५९॥
गमनं हि स्नुषाभ्यां च सीतया त्वपुरीं मम । निर्हदो जलदेवीनां बालकानां प्रमोचनम् ॥६०॥
लिए भूषणदान, बहुत-सी स्त्रियोंके साथ रात्रिके समय क्रीड़ा और सुवर्णमयी षोडश स्त्रियोंका दान, देवपत्नियोंके लिए मेरा वरदान, गुणवती और पिङ्गलाके लिए वरदान ॥ ४२-४४ ॥ सीताके विश्वासार्थ मेरी शपथ, कुरुक्षेत्रमें अगस्त्यकी पत्नीके साथ बातचीतमें जानकीकी विजय इतनी कथायें विलासकाण्डमें वर्णित हैं ॥ ४५ ॥ ४ ॥ सीताकी गर्भकालीन इच्छा पूर्ण करनेके लिए बागेच आदिमे विहार, सीमन्तोन्नयन आदि विविध संस्कार, मेरे द्वारा राजा जनकको वाल्मीकिके आश्रमपर भेजा जाना, मेरे कहनेसे सीताका दो रूप धारण करना, ॥ ४६ ॥ ४७ ॥ सीताके अङ्गुष्ठके अनुसार कैकेयी द्वारा रावणका पूरा स्वरूप बनाया जाना, अपनी प्रजाके कतिपय लोगों और एक धोबीके मुखसे अपनी निन्दा सुनकर मेरे द्वारा सीताका परित्याग और उनकी मुद्रा काटकर मँगवाना, गुरुरूपसे बाल्मीकिके आश्रमपर पहुंचकर । अपनेका जातकर्म संस्कार करना, मङ्गलजाके तटपर मेरे द्वारा सौ अश्वमेध यज्ञ सम्पादित होना, वाल्मीकि द्वारा जल-बिन्दुओंसे लव नामक दूसरे पुत्रकी सृष्टि होना, फिर उन दोनों बच्चोंका वाल्मीकि द्वारा रामरक्षामन्त्रसे अभिमन्त्रित होना कमलहरण करते समय लवकी एक बड़ी विजय ॥ ४८-५१ ॥ यज्ञभूमिमे लवकुशके मुखसे मेरा रामायणश्रवण, उनके साथ मेरे सैनिकोंका युद्ध और अश्वके बहाने लवको छल कराया जाना, मेरे साथ कुशका संग्राम, सीताकी शपथ, पृथ्वीमे प्रवेश करती हुई सीताको मेरे द्वारा पुनः ग्रहण करना, यज्ञाभिसम्पादन, मेरे भ्राताओंकी पुत्रोत्पत्ति, बच्चोंकी बालक्रीडा, बच्चोंका उपनयनसंस्कार, बच्चोंका वेदाध्ययन, बालकोंके शुभ चिह्नोंका वर्णन, सीता द्वारा पुत्रोंका लालनपालन, सब पुत्रोंका व्रतबंध (उपनयन संस्कार) ॥ ५२-५५ ॥ ये इतनी कथायें जन्मकाण्डमें हैं ॥ ५ ॥ भूरिकीर्तिकी पुत्रीके स्वयंवरका समाचार पाकर मेरा प्रस्थान, उस पुत्रीको स्त्रियोंकी मेरे दर्शनके लिए व्यग्रता, वहाँके सब राजाओंका मेरी वन्दना करना, नन्दा द्वारा सब राजाओंकी शोभा और वैभवका वर्णन, चम्पिकाका कुशके गलेमें रत्नमाला डालना, सुमति द्वारा लवके कण्ठमें माल्यार्पण,
४९ विविध सम्मानपूर्वक विवाहोत्सव, होना और अपनी पुत्रवधुओंके साथ रामका अयोध्याको लौटना, जलदेवी द्वारा