आपस्तम्ब धर्मसूत्र (महर्षि आपस्तम्ब - हरदत्त टीका एवं हिन्दी अनुवाद)

स्नातकधर्माः ] उज्ज्वलोपेते प्रथमः प्रश्नः । ४५ यथा ब्रह्मचारिणो वृत्तम् ॥ १ ॥ समावृत्तस्येति(१) वर्तते । समावृत्तस्य (२)ब्रह्मचारिणोऽकृतविवाहस्य यथा वृत्तं वर्तनं तथा वक्ष्यामः ॥ १ ॥ माल्यपालिप्तमुख उपलिप्तकेशश्मश्रुरक्तोऽभ्यक्तो वेष्टि- त्युपवेष्टिती काञ्चुक्युपानही पादुकी ॥ २ ॥ माली मालावान् । आलिप्तमुखश्चन्दनादिना । मुखग्रहणमुपलक्षणम् । (३)मुखमग्रे ब्राह्मणोऽनुलिम्पेदि'त्याश्वलायनवचनात्। सुगन्धिभिराल- कादिभिर्द्रव्यैरुपलिप्तानि संस्कृतानि केशश्मश्रूणि यस्य सः उपलिप्तकेश श्मश्रुः। अक्त अञ्जनेनाऽक्ष्णोः। अभ्यक्त तैलेन। वेष्टिती वेष्टितशिराः। कटि- प्रदेशो द्वितीयेन वाससा वेष्टितो यस्य सः उपवेष्टिती । कञ्चुकश्चोपानच्च कञ्चुकोपानहम् । (४)द्वन्द्वाच्चुद्दषहान्तादित्युच् समासान्तः । तद- स्यास्तीति कञ्चुकोपानही। द्वन्द्वोपतामगह्यर्वाप्राणिस्थादिनिप्रत्ययः। प्रसिद्धे पाठे कञ्चुकमेव काञ्चुकं तद्वान् काञ्चुकी । उपानद्वाञ्जुपा नही । व्रीह्यादि त्वादिनिः। पादुके दारुमये पादरक्षणे तद्वान् पादुकी ॥ २ ॥ उदाचारेषु चास्यैतानि न कुर्यात्कारयेद्वा ॥ ३ ॥ अस्याऽऽचार्यादेः पुत्रान्तस्य उदाचारेषु दृष्टिगोचरेषु देशेषु एतानि मा- ल्यादीनि न कुर्यात्कारयेद्वा ॥ ३ ॥ स्वैरिकर्मसु च ॥ ४ ॥ एतानि न कुर्यात् कारयेद्वा ॥ ४ ॥ तत्रोदाहरणम्— यथा दन्तप्रक्षालनोत्साधनावलेखनानीति ॥ ५ ॥ दन्तप्रक्षालनं दन्तधावनम् । उत्सादनमुद्वर्तनम् । अवलेखनं कङ्कतादिना केशानां विभागेनाऽवस्थापनम् । इतिशब्दः प्रदर्शनार्थः । तेन स्नानभो- जनमूत्रोच्चारादिष्वपि प्रतिषेधः ॥ ५ ॥ तद्द्रव्याणां च न कथयेदात्मसंयोगेनाऽऽचार्यः ॥ ६ ॥ १. अनुवर्तत इति ख. पु. २. कृतविवाहस्य' इति क पु ३. आश्व. गृ. ३. ७ १०. ४. पा. सू. ५. ४. १०६. चवर्गान्तात् वहान्ताच द्वन्द्वाद्टच् स्यात् समाहारे इति सूत्रार्थः ।