भारतकोश
अष्टाङ्गहृदयम्

अष्टाङ्गहृदयम्

Ashtanga Hridayam

श्रीमद्वाग्भट द्वारा

स्रोत: चौखम्बा संस्कृत प्रतिष्ठान - निर्मला हिन्दी व्याख्या (डॉ० ब्रह्मानन्द त्रिपाठी) · चौखम्बा संस्कृत प्रतिष्ठान, दिल्ली · 1999 (उद्गम)

DevanagariSanskritpublished387 पृष्ठ

पृष्ठ 384, कुल 387 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 384

वेल्लन्तरारणिकबूक

'वेल्लापामार्गव्योष

वेष्टनं त्रासनं सेको

वेसवारो गुरु: स्तिग्धो

व्यक्ताम्ललवणस्नेहं

व्यक्ताव्यक्ते जगदिव

व्यञ्जनान्याशे शुष्यन्ति

व्यम्लं तु पाटितं शोफ॑

व्याधिमार्दवमुत्साह

व्याध्यौषधाध्वभाष्यस्त्री

व्यानेन्ते प्रातराशाय

व्यापिनामपि जानीयांत्‌

व्यायामजागराध्वस्त्री

व्यायामस्निग्धदीप्ताग्नि

व्यायामादृष्मणस्तैक्ष्ण्या

व्यूहने5हिफणावक्त्रौ

व्योषकट्टीवराशिग्रु

ब्रण: सञ्जायते प्रायः

ब्रणाक्षिरोगसंशुद्ध

ब्रणे श्ववथुरायासात्‌

ब्रणो निःशोणितौष्ठो यः

शकृत: पिण्डिकोद्रेष्ट

शकृत्रिईत्य वा किश्चित्‌

शकृन्मूत्रविबन्धघ्न॑

शतधौताज्यपिचव

शतपर्वककान्तार

शतानि सप्त चाष्टौ च

शतावर्यड्कुरास्तिक्ता

शत्रुसत्रगणाकीर्ण

शमं च वातकफयो:

शमने शल्लकी लाक्षा

शम्यास्यं तादृगच्छिद्र

शम्यौ गुरूष्णं केशघ्नं

शरीरधातुसामान्याद्‌

शर्करेक्षुविकाराणां

शल्म्रकाजाम्बवौष्ठानां

शल्लकी कुड्कुमं माषा

शस्तं धीस्मृतिमेधाग्रि

शस्तमास्थापने ह॒य॑

शस्तास्तत्र प्रछेपाश्च

१३०

अष्टाड्रहदये

शस्वनक्षाराग्रयो

शस्त्राणां खरधारत्व

शस्त्रादिसाधनकृच्छृ:

शस्त्रेण वा विशस्यादौ

शस्त्रे5वचारिते वाम्भि:

शाक॑ पाठाशठीसूषा _

शाखागता: कोष्ठंगताश्व

शाखावातहरं साम्ल

शालिमुद्गसिताधात्री

शिखिकण्ठाभधूमार्चि:

शिर:स्कन्धोरुपृष्ठस्य

शिर:श्रवणपादेषु

शिरस: श्लेष्मधामत्वा

शिरस्यभिहते पाण्डु

शिरीषवासावंशार्क

शिरो5क्षिकूटनासौष्ठ

शिरोर्तीन्द्रियदौर्बल्यम्‌

शिशिराद्य॒स्त्रिभिस्तैस्तु

शीघ्रजन्म तथा सूप्यं

शीतकाले वसन्ते च

शीतशूलक्षये स्विन्नो

शीता महामृगास्तेषु

शीताम्बुधारागर्भाणि

शीते5ग्ग्र॑ वृष्टिघर्में5ल्पं

शीतेन कोपमुष्णेन

शीते मध्यब्दिने ग्रीष्मे

शीतोद़वं दोषचयं

शीतोपचार पित्ताम्र

शीतोष्णं तूलसन्तान

शीर्यमाणा: सरुग्दाहा:

शीलयेच्छालिगोधूम

शील्येन्मन्दनिद्रस्तु

शुक्तं म्यं रसो मूत्र

शुक्तिशद्ठद्रशम्बूक

शुक्ती: क्षीरपकं शब्भू

शुक्तौ प्रलम्बयान्येन

शुक्रे चिरात्‌ प्रसिच्येत

शुचि सूक्ष्मदृढा: पट्टा:

शुद्धानां दत्तजस्तीनां

शुद्धे हृदि ततः शा

शुष्ककासश्रमात्यग्रि

शूकजेषु वरस्तत्र

शूकशिम्बीजपक्वान्न

श्रुद्धबेराम्बु साराम्बु

शेषौ वसा तु सन्ध्यस्थि

शोणितप्रभृतीनां च

शोधनं त्वतियोगेन

शोधनं शमनं चेति

शोधनस्तिक्तकइम्ल

शोधयेच्छोधनै: काले

शोफगण्डकृमिग्रन्थि

शोफोदरार्शो ग्रहणी

शोषो हिध्मा च कार्योडत्र

श्यामादन्तीद्रवन्ती

श्रुतचरितसमृद्धे

श्लेष्मण: स्नेहकाठिन्य

श्लेष्मणा5नुगता तस्मात्‌

श्लेष्मणो विधिना युक्त

श्लेष्मा तु पञ्चधोरस्थ:

श्वपचाविव विज्ञेयौ

श्वयथुग्रस्तवारद्

श्वासकासप्रतिश्याय

श्वासकासप्रसेकाशों

श्वासहल्लासवीसर्प

श्वैत्यशैत्यश्लथाड्र्त्वं

षट्पज्चका: षट्‌ च पृथग्‌

षड़्‌ द्रव्यमाश्रितास्ते च

षड़सं मधुरप्रायं

षड़्विंशति: सुकर्मारि

षष्टिको ब्रीहिषु श्रेष्ठो

ष्ठीवनक्षवथूद्गार

स॒

संरम्भारुचिदाहोषातृड्‌

संसर्गाद्रसरुधिरा

स एव कुपितो दोषः

सकृदेवाहरेत्तजंच

सकेसरं चतुर्जात॑

सक्तुभि: षोडशगुणै

सक्षारलवणं तैलम्‌

सड्जोच्य दक्षिणं सक्थि

सन्नाज्रभड्सड़ोच