बौधायन धर्मसूत्र (विवरण टीका व हिन्दी अनुवाद)
Baudhayana Dharmasutra Hindi
महर्षि बौधायन द्वारा
स्रोत: Baudhayana Dharmasutram with Vivarana & Hindi Translation by Dr. Umesh Chandra Pandey (उद्गम)
पृष्ठ 68, कुल 486 में से
संदर्भ में पढ़ें| १६ | बौधायन-धर्मसूत्रम् |
|---|
ऋतावृतौ प्रयुञ्जानः पापेभ्यो विप्रमुच्यते ²पापेभ्यो विप्रमुच्यत इति ॥ १८ ॥
**अनु०—**जो वैश्वानरी इष्टि, व्रातपती इष्टि तथा पवित्रेष्टि को क्रमशः प्रत्येक ऋतु में करता है वह सभी पापों से पूर्णतः मुक्त हो जाता है ।
पवित्रेष्ट्याः पूर्वत्र ग्रहणं प्रशंसार्थम् । इह तु ऋतावृतार्विति कालविधानार्थम् । आसामेकैकस्या एव प्रयोगः । द्विरुच्चारणमादरार्थं विशेषज्ञापनार्थं वा ॥ १८ ॥
इति प्रथमप्रश्ने प्रथमाध्याये द्वितीयः खण्डः ॥ २ ॥
प्रथमाध्याये तृतीयः खण्डः
ब्रह्मचर्यमुपायच्छेत् गुरुशुश्रूषणं तथा ।
समिद्भैक्षगुरूक्तानां प्रायश्चित्तं विधीयते ॥
अथ ब्रह्मचर्यं प्रस्तूयते—तच्च समिदाधानं •भिक्षाचरणमाचार्योक्तकरणं स्वाध्यायाध्ययनं चेति । तच्चैतत् 'ब्राह्मणो वै ब्रह्मचर्यमुपयच्छंश्चतुर्धा भूतानी' ( १.४.७ ) त्यत्र स्पष्टीकरिष्यति । तत्कियन्तं कालं चरितव्यमित्यत आह—
अष्टाचत्वारिंशद्वर्षाणि पौराणं वेदब्रह्मचर्यम् ॥ १ ॥
**अनु०—**वेद के अध्ययन के लिए ब्रह्मचर्य की अवधि पुराने लोगों ने अड़तालीस वर्ष की निर्धारित की है ।
**टि०—**यज्ञोपवीत के बाद अड़तालीस वर्ष का ब्रह्मचर्य वेदाध्ययन के लिए निर्धारित था । पुराण से कृतयुगपुरुष, मनु आदि का अर्थ लिया जाता है । द्र०—गोविन्दस्वामी । अथवा पुराण से वेद का अर्थ लेंगे और वे 'तत्र भवं पौराणम्' अथवा इतिहास पुराण से उत्पन्न ।
( तै. सं. २.२.२.२ ) इति विहितेष्टिव्रातपती । अग्नये पवमानाय पुरोडाशमष्टाकपालं निर्वपेत्, अग्नये पावकाय, अग्नये शुचये, इतीष्टित्रयम्, पूर्वोक्ताभ्यां वैश्वानरी, व्रातपतीभ्यां सहेष्टिपञ्चकं पवित्रेष्टिरित्युच्यते ।
२. द्विरुक्तिरध्यायसमाप्तिसूचिकेति युक्तं वदितुम् ।