भारतकोश
बौधायन शुल्बसूत्रम् (आचार्य बौधायन - प्राचीन वैदिक रेखागणित, ज्यामिति एवं वेदी-निर्माण सटीक)

बौधायन शुल्बसूत्रम् (आचार्य बौधायन - प्राचीन वैदिक रेखागणित, ज्यामिति एवं वेदी-निर्माण सटीक)

Baudhayana Shulbasutram with Commentary by Vibhutibhushan Bhattacharya

आचार्य बौधायन (सम्पादक: विभूतिभूषण भट्टाचार्य) द्वारा

DevanagariHindipublished366 पृष्ठ

पृष्ठ 30, कुल 366 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 30

२ शुल्बसूत्रम् [ प्रथममो- इह खलु भगवान् बोधायनाचार्यं अग्निचयान् व्याख्यास्यन् शिष्टा- चारपरिप्राप्तमथशब्दोच्चारणं मङ्गलं कुर्वन् शिष्यावधानार्थं वक्ष्यमाणार्थं प्रतिजानीते— अथेमेऽग्निचयाः ॥ १ ॥ अथेम इति । अयीनां श्येनाद्याकारविशिष्टस्थण्डिलविशेषाणां, चया- श्चयनप्रकाराः प्रदर्श्यन्त इति शेषः । ननु चयनशब्दो मन्त्रकरणकेष्टकासाधनकस्थण्डिलनिर्वृत्त्यौपयिक- व्यापारविशेषवाची । स च व्यापारो नात्र व्युत्पाद्यते, किन्तु सूत्र एव “पुरुषमात्रेण वेणुना सपक्षपुच्छं१” मित्यारभ्य “कार्ष्णाजिनीरुपानह उपमुच्यते२। कृषति लाङ्गलं पवीरवं “शुनं नः फला”३ इति द्वाभ्याम्४। अथैतामैन्द्रीमिष्टकामाक्रमणं प्रत्युपदधाति५। पूर्वामुप- दधाति । दक्षिणे विभक्तिमुपदधाति६। मध्ये हिरण्मयं पुरुषमुपदधाति७। सुचावुपदधाति८। अथैता दशस्कन्ध्याः प्राचीरायातयति९। अवकामानू- पदधाति१०। मण्डलेष्टकामुपदधाति११। मध्ये प्राणभृत उपदधाति१२। संयत उपदधाति१३। अथाग्नेरङ्गान्युपदधाति१४। अथाग्नि सर्वतोमुखं १. बौ. श्रौ. सू. ( प्रश्न. १०; खं. १६ : अध्या ६ : पृ. १७ ) २. ,, ,, ,, प्र. १०।२३; पृ. २१, १०।३६, पृ. ३७ ) ३. ,, ,, ,, ( तै. सं ४. २. ५. १८-१६ ) ४. ,, ,, ,, ( प्र. १०।२५; पृ. २४ ) ५. ,, ,, ,, ( प्र. १०।२४; पृ. २३ ) ६. ,, ,, ,, ( प्र. १०।३६; पृ. ३७. पृ. २३ ) ७. ,, ,, ,, ( प्र. १०।३०; पृ. २८ ) ? ८. ,, ,, ,, ( प्र. १०।३०; पृ. २८) ९. ,, ,, ,, ( प्र. १०।४०; पृ. ३८) १०।३२ पृ. २६ १०. ,, ,, ,, ( प्र. १०।४०; पृ. ३८) १०।३२ पृ. २६ ११. ,, ,, ,, ( प्र. १०।३१; पृ. २६) १२. ,, ,, ,, ( प्र०१०।४०; पृ. ३८ ) १३. ,, ,, ,, ( प्र. १०।३५; पृ. ३२ ) १४. ,, ,, ,, ( प्र. १०।३६; पृ. ३३ )

बौधायन शुल्बसूत्रम् (आचार्य बौधायन - प्राचीन वैदिक रेखागणित, ज्यामिति एवं वेदी-निर्माण सटीक) · पृष्ठ 30, कुल 366 में से · BharatKosha