भोज प्रबन्ध (राजा भोज, धारा नगरी एवं विद्वन्मण्डल इतिहास)

१८४ भोजप्रबन्धः श्लोकः । श्लोकः । इन्दुं कैरविणीन कोक ३१६ । काकाः किं किं न कुर्वन्ति १६२ इह निवसति मेहः ११३ । काचिद्बाला रमणवसतिम् ३२३ इहैव नरकव्याधे ३५ । का त्वं पुत्रि नरेन्द्र १८२ उचितमनुचितं वा कुर्वता २४ । कान्तोऽसि नित्यमधुरो २३५ उपकारश्चापकारो ४१ । कालिदास कलावास १५६ उपचारः कर्तव्यो याव ७८ । कालिदासकवेर्वाणी २४६ उपभोगकातराणां ११७ । काव्यं करोमि नहि ६४ उपस्थिते विप्लव एव १५५ । का सभा किं कविज्ञानं १६४ उरगी शिशवे बुभुक्षवे २६३ । किं कुप्यसि कस्मैचन ६६ ऊपरं कर्मसस्यानां क्षेत्रम् १०६ । किंचिद्वेदमयं पात्रं १०७ एक एव सुहृद्धर्मो ३२ । किं जातोऽसि चतुष्पथे २२६ एकमस्य परमेक १८८ । किं नु मे स्यादिदं कृत्वा २३ एकेन राजहंसेन १५२ । किं पौरुषं रक्षति १५३ एकोऽपि त्रय इव भाति २६८ । कियन्मानं जलं विप्र १८४ एतासामरविन्द ७५ । किसल्यानि कृतः २०६ एतेषु हा तरुणमारुत २०४ । कुमुदवनमपश्रि श्रीमद २७६ एते हि गुणाः पङ्कज ६७ । कूर्मः पाताल गङ्गापयस्त २२७ एषा धारेन्द्रपरिषत् २५० । कृतो यैर्न च वाग्मी च १०४ कङ्कणं नयनद्वन्द्वे १२३ । केचिन्मूलाकुलाशा २४३ कचभारात्कुचभारः २६० । क्रोडोद्याने नरेन्द्रेण २२८ कण्ठस्था या भवेद्विद्या ४ । क्रोधं मा कुरु मह्य १९६ कतिपयदिवासस्थायिनि ३६ । क्व जनकत नया क्व रामजाया ३०५ कलकण्ठ यथा शोभा २८७ । क्व नु कुलमकलङ्कमायताक्ष्याः ३०४ कलमाः पाकविनम्रा १७४ । क्षणमप्यनुगृह्णाति २४२ कवित्वं न शृणोत्येव १३० । क्षमी दाता गुणग्राही ६३ कविमतिरिव बहुलोहा ३०१ । क्षामं क्षामममूहृपु ३२१ कविषु वादिषु भोगिषु १८१ । क्षुत्क्षामाः शिशवः २१५ कवीनां मानसं नौमि ११२ । ख्यातिं गमयंति सुजनः १२६ कस्य तृपं न क्षपयसि ७३ । एतासामरविन्द ७५

श्लोकानुक्रमणिका १८५ श्लोकः । श्लोकः । गच्छतस्तिष्ठतो वापि १५८ ते वन्द्यास्ते महात्मानः १२१ गुणाः खलु गुणा एव २२३ त्रैलोक्यनाथो रामोऽस्ति २० ग्रामे ग्रामे कुटी रम्या ४६ त्वच्चित्ते भोज निर्यातुम् २१३ घटो जन्मस्थानं मृग १६८ त्वत्तोऽपि विषमो राजन् २४४ चेतोभुवश्चापलताप्रसंगे ८१ त्वद्यशोजलधौ भोज २०६ चेतोहरा युवतयः २०० त्वयि वर्षति पर्जन्ये १८७ च्युतामिन्दोर्लेखां रति ११५ दत्ता तेन कविभ्यः ७६ छन्नं सैन्यरजोधरेण २६६ ददतो युध्यमानस्य १०५ जगति विदितमेतत्काष्ठ २६५ दानोपभोगवन्ध्या ६१ जम्बूफलानि पक्वानि २६५ दारिद्रयस्यापरा मूर्तिः १०० जरां मृत्युं भयं व्याधि ३६ दारिद्र्यानलसंतापः १०३, २८२ जाग्रति स्वप्नकाले च १४६ दिवा काकरुताद्भीता २६६ जातः कोऽयं नृपश्रेष्ठ २२ दृष्टे श्रीभोजराजेन्द्रे ६६ जातमात्रं न यः शत्रुम् १४ देव त्वद्दानपाथोधौ १६६ जीवितं तदपि जीवितं ५६ देव भोज तव दान ३२४ ज्ञायते जातु नामापि १२० देव मृत्खननाद्दृष्टं १७५ ततो नदीं समुत्तीर्णम् १८४ देशे देशे भवनं भवने ४५ तत्रैवारोचत निशा ३१६ देहे पातिनि का रक्षा ५३ तदस्मै चोराय प्रति २३७ दोषमपि गुणवति १३३ तदेवास्य परं मित्रम् १४६ दोषाकरोऽपि कुटिलोऽपि १३८ तन्मुहूर्तेन रामोऽपि २१ धनिनोऽप्यदानविभवा ११६ तपसः संपदः प्राप्या १६५ धनुः पौष्पं मौर्वी मधु १७१ तर्कव्याकरणाध्वनीन २६० धन्यां विलासिनीं मन्ये १६० तानीन्द्रियाण्यविकलानि ७ धारयित्वा त्वयात्मानम् २३४ तुलणं अणु अणुसरइ १५४ धाराधरस्त्वदसिरेषः ३२५ तुल्यजातिवयोरूपान् ३७ धाराधीश धरामहेन्द्र २०२ तुल्यवर्णच्छदः कृपणः २६६ धारेश त्वत्प्रतापेन १७३ ते यान्ति तीर्थेषु बुधा २७४

१८६ भोजप्रबन्धः श्लोकः । श्लोकः न ततो हि सहायार्थे ३३ पारम्पर्य इवासक्त १ न दातुं नोपभोक्तुं च ७० प्रज्ञागुप्तशरीरस्य १ न भवति स भवति २८५ प्रतापभीत्या भोजस्य १६ नभसि निरवलम्बे २०८ प्रभुभिः पूज्यते विप्र ६१ न स्वल्पस्य कृते भूरि १३ प्रसादो निष्फलो यस्य ४ न हि स्तनंधयी बुद्धि ११४ प्राप्नोति कुम्भकारोऽपि १८ नागो भाति मदेन ३०८ प्राप्य प्रमाणपदवीम् १३० नानीयन्ते मधुनि २४५ प्रायो धनवतामेव ६४ नास्माकं शिविका न २४६ प्रियः प्रजानां दातैव ६५ निजानपि गजान्भोजम् १६७ प्रीतः श्रीभोजभूपः ३२ निमेषमात्रमपि ते ५५ फलं स्वेच्छालभ्यं प्रति २७ निरवद्यानि पद्यानि २०३ बलवानप्यशक्तोऽसौ ३१ निवासः क्वाद्य नो दत्तो २७२ बलिः पातालनिलयो २२ वल्लालक्षोणिपाल त्वद २७६ निश्वासोऽपि न निर्याति २४७ बहुनामल्पसाराणाम् १४ नीरक्षीरे गृहीत्वा ८३ बाल्ये सुतानां सुरते ६ नो चारु चरणौ न चापि २६८ बुधाग्रे न गुणान्ब्रूयात् १२१ नो चिन्तामणिभिर्न १६७ भटृिर्नष्टो भारवीयो ३१ नो पाणी दरकङ्कण २५७ भेकैः कोटरशायिभि २०४ पञ्चाननस्य सुकवे १२४ भोजः कलाविद्विद्रो वा १४ पञ्चाशतपञ्च वर्षाणि ६ भोज त्वत्कीर्तिकान्ताया १२९ पण्डिते चैव मूर्खे च ५४ भोजनं देहि राजेन्द्र ८६ पदव्यक्तिव्यक्तीकृत १२२ भोजप्रतापं तु विधाय ६८ पन्थाः संहर दीर्घताम् १७२ भोजप्रतापाग्निरपूर्व २६८ पयोधराकारधरो २६६ भोजे द्रव्यं न सेना वा १९ परिच्छिन्नस्वादोऽमृत २४४ भोजेन कलशो दत्तः २१६ परिपतति पयोनिधौ १६१ मनीषिणः सन्ति न ते ५८ पातकानां समस्तानाम् ५० मरणं मङ्गलं यत्र ११७

श्लोकानुक्रमणिका १८७ श्लोकः । श्लोकः । महाराज श्रीमज्जगति ८२ राजन्दौवारिकादेव ३१० मातङ्गीमिव माधुरीम् २६१ राजन्मुञ्जकुलप्रदीप २१२ मातरं पितरं पुत्रम् ३ राजमापन्निभैर्दन्तै ८७ मातेव रक्षति पितेव ५ राजा तुष्टोऽपि भृत्यानाम् १७ मांधाता च महीपतिः ३८ राजाभिषेके मद ३१७ मित्रस्वजनबन्धूनाम् १५६ राजा संपत्तिहीनोऽपि ५२ मुक्ताभूषणमिन्दुबिम्ब २४१ राज्ञि धर्मिणि धर्मिष्ठाः ४४ मुचुकुन्दाय कवये २११ रात्रौ भानुर्दिवा भानुः २३३ मुद्गदाली गदव्याली १४२ रामे प्रव्रजनं बले २८ मूर्खो नहि ददात्यर्थं १०६ लक्षं लक्षं पुनर्लक्षम् १६० मेरौ मन्दरकन्दरासु २७५ लक्षं महाकवेर्देयम् ६२ रं यं नृपोऽनुरागेण १३६ लक्ष्मीः कौस्तुभपारिजात २६ गच्छन्क्षणमपि जलदो १०२ लक्ष्मीक्रीडातडागो रति २५६ ाम्बु निन्दत्यमृत २३१ लोभः प्रतिष्ठा पापस्य १ ारस्वतवैभवम् ६५ लोभात्क्रोधः प्रभवति २ ङ्कुरः सुसूक्ष्मोऽपि ४२ वक्त्राम्भोजं सरस्वत्या २३० ा यथा भोजयशो ७६ वदनात्पदयुगलीयं २६१ ेदं तव हृदयं विद्वन् ४६ वर्तते यत्र सा वाणी १६४ तच्चन्द्रान्तर्जलद २३६ वहति भुवनश्रेणीम् २०७ श्नाति यदाश्नाति ६३ वाराणसीपुरीवासः १०८ द्विचङ्गाः कुष्ठिनश्चान्धाः १६६ वाहनां पण्डितानां १२५ स्यस्ति सर्वत्र गतिः १३५ विकटोर्व्यामप्यटनम् ३० चितो यः प्रहृष्येत ७१ विक्रमार्कं त्वया दत्तम् १७६ न·सहा सितमशितम् २५ विजेतव्या लङ्का चरण १७० रथस्यैकं चक्रं भुजग १६६ विदग्धे सुमुखे रक्ते ३०३ राजचन्द्रं समालोक्य १७६ विदितं ननु कन्दुक २५७ राजन्कनघारामि १८६ विद्वद्राजशिखामणे ८४ राजन् कनकधारामिः ३१४ विपुलहृदयाभियोग्ये ६७