भारतकोश
बीजगणितम् (भास्कराचार्य द्वितीय - प्राचीन भारतीय समीकरण एवं बीजगणित सूत्र सटीक)

बीजगणितम् (भास्कराचार्य द्वितीय - प्राचीन भारतीय समीकरण एवं बीजगणित सूत्र सटीक)

Bijaganitam of Bhaskaracharya II with Hindi Commentary

भास्कराचार्य द्वितीय द्वारा

DevanagariHindipublished152 पृष्ठ

पृष्ठ 144, कुल 152 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 144

१४४ बीजगणिते = तृ.सं.क - पी ( वि - शे ) = चं.सं.क - लो ( वि - शे ) । यत्र धनानां समापवर्त्तन = स, तथा प्र = प्रे.स, द्वि = द्वि'.स, इत्यादि। अथ यदि स, शे अनयोः समापवर्त्तन = स१, तथा स१. मं = स; अ.स१ = शे तदा प्रे.सं.क - का ( वि / स१ - अ ) = द्वि'.मं.क - नी ( वि / स१ - अ ) = तृ.सं.क - पी ( वि / स१ - अ ) = चं.सं.क - लो ( वि / स१ - अ ) = अपवर्त्तितसमधनानि अथ यदि क = वि / स१ - अ तदा, प्रथमफलानि = वि.प्र / स१ - अ.प्र १ + का = (वि.प्र / म₁) / वि = (वि.मं.प्रे / स₁) / वि = वि.सं.प्र' / वि = मं.प्रे' यदि वि > अ.प्र, एवमेव १ + नी = सं.द्वि' यदि वि > अ.द्वि १ + पी = मं.तृ' यदि वि > अ.तृ १ + लो = सं.चं' यदि वि > अ.च तत उत्थापनेनापवर्त्तितसमधनानि सर्वत्र समानान्येव यथा प्रे.मं.क - का ( वि / स₁ - अ ) = प्रे.मं ( वि / स₁ - अ ) - ( मं.प्रे - १ ) ( वि / स₁ - अ ) = ( वि / स₁ - अ ) ( प्रे.मं - सं.प्रे + १ ) = वि / स₁ - अ अत्र शेषविक्रयेण यथा सर्वेषां शेषधनान्यभिन्नानि, स्युस्तदर्थं क्रयविक्रययोर्माने तथा कल्प्ये यथा शेषविक्रयभक्ते अभिन्ने फले स्तस्तदा विक्रयस्वरूपम् वि / शे = अभिन्नम्। वि > अ.प्र, अ.द्वि, अ.तृ, अ.च, तत प्रथममानम् = वि / स१ - अ = अ.वि / शे - अ = अ ( वि / शे - १ )