बीजगणितम् (भास्कराचार्य द्वितीय - प्राचीन भारतीय समीकरण एवं बीजगणित सूत्र सटीक)

अनेकवर्णसमीकरणम् । ९३ (१)अतोऽत्रान्यथा(२)यतितव्यम्। अत्र किल हरतुल्ये राशौ कल्पिते १३ राशिफलयोरेनानेन १८ यदि इदं ५ फलं तदा त्रिंशता किमिति लब्धं फलम् २५/३ । एतत्.त्रिंशतोऽपास्य शेषं जातो राशिः ६५/३ । (३)अथायोदाहरणम् षट्शतकाः क्रीत्या समार्घेण फलानि ये । विक्रीय च पुनः शेषमेकैकं पञ्चभिः पणैः । जाताः समपणास्तेषां कः क्रयो विक्रयश्च कः ॥ १४ ॥ एष तृतीयो राशिः स्वीक्रियते तेन तां क्रियां न योजयेत् न विदध्यादिति । या पक्षा- न्तरे क्षेपं योजयेत् तदा सा कथं प्रवर्तेत इति । (१) अत्र राशिः या १ पञ्चगुणितो या ५ विडरहतो लब्धं कालकस्ततो लब्धि- गुणो हरो भाग्यसम इति जातौ पक्षौ या ५ का ० } या ० का १३ } ततो यावत्तावदुन्मितिः या = का १३/५ , कल्प्यौशेन युता त्रिंशत्समेति जातौ पक्षौ या १ का १ रू ० } या ० का ० रू ३० } ततो यावत्तावदुन्मितिःया = का १̇ रू ३० पुनरेषयावत्तावदुन्मितिभ्यां लब्धं कालकमानम् का = २५/३ एवमत्र न निराधारा क्रिया भवेत् । (२) वि० टो० —अन्यथाऽव्यक्तगणितमार्गमुपेक्ष्य व्यक्तगणितपक्षमाश्रित इत्यर्थो भास्करगमये तादृशव्यक्तगणितस्याप्रकारोऽपि इहतोत्तरं कथमपि दातव्यमिति बुद्ध्या अन्यथा कल्पितव्यं यत्नः कर्तव्य इति । (१) वि०—अत्र फलमानानि क्रमेण प्र, द्वि, तृ क्रयविक्रयमाने क्रमेण क्र, वि, प्रत्ययेन क्रमेण रू१, नी१, पी१, शेषविक्रयमानम् दे(क) १/शे (३) वि०टो०—६५/३ फलानां समर्घेकं फलं हरैकेन पणेन विक्रीतेऽष्टादश- शं लब्धं हरकैकस्य रूपं ३०-१/३ ।