बीजगणितम् (भास्कराचार्य द्वितीय - प्राचीन भारतीय समीकरण एवं बीजगणित सूत्र सटीक)

अनेकवर्णसमीकरणम् । ०५ विलोकनीयम् । मदीयस्वल्पनायुक्त्या च बहवः प्रश्नाः सुखेन साध्या भवन्तीति । अत्र मदीयप्रकारे क्षे = ५ । धनाना- ६, ८, १०० मपवर्त्तनम् = २ । तेन भा ५ क्षे १ / हार ततो गुणः = १, लब्धि. = २, इष्टाहतस्वस्वहारेण युक्ते इत्यनेन २५ इष्टं प्रकल्प्य गुणः ५१, लब्धिः १२७ ६ × १२७ = ७६२ ∴ ७६२ / ५१ = १४, ४८ / ५१ सर्वधनम् = ४८ × ५ + १४ = २५४ एवं सर्वत्र समानम् । अत्र विष्णुदैवज्ञोक्तं सूत्रम् । "(ग) शेषविक्रयहतेष्टविक्रयः शीतरश्मिरहितो भवेत् क्रयः । पुंधनादधिक इष्टविक्रयः कल्प्य इत्थमवगम्य धीमता" ॥ (ग) वि० श०-पञ्चशतकाः संत्वेति । अत्र प्रथमादिधनानि = प्र, द्वि, तृ । यत्र प्र > द्वि > तृ । अत्र क्रयमानम् = क = या । विक्रयमानम् = वि । फलानि समार्घेण क्रीत्वा विक्रीय च लब्धयः क्रमेण का, नी, पी । शेषमेककं पञ्चभिः पञ्चभिः पणैर्विक्रीतमेव सर्वे समधना अभूवन् । शेषविक्रयमानम् = शे । अतः समधनानि प्रथमलब्धिग्रहणात् ततो द्वितीयादिलब्धितः— सम = शे. प्र. क - का. शे. वि + का = शे. प्र. क - का (शे. वि - १) " = शे. द्वि. क - नी. शे. वि + नी = शे. द्वि. क - नी (शे. वि - १) " = शे. तृ. क - पी. शे. वि + पी = शे. तृ. क - पी (शे. वि - १) { (नी - का) (शे. वि - १) = क. शे (द्वि - प्र) । अतः { (पी - का) (शे. वि - १) = क. शे (तृ - प्र) । { (पी - नी) (शे. वि - १) = क. शे (तृ - द्वि) । अतः क = (नी - का) (शे. वि - १) / शे (द्वि - प्र) = (पी - का) (शे. वि - १) / शे (तृ - प्र) = (पी - नी) (शे. वि - १) / शे. (तृ - द्वि)