ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

332 BRAHMAGUPTA A GREAT CRITIC Brahmagupta very emphatically says about his system that so long as people would be finding concordance between the observed and theoretical results (dṛggaṇitaikyam) in respect of solar and lunar eclipses, his Brāhma Siddhānta would be held in esteem¹. In other systems, whatever concordance appears to be bet- ween the observation and calculation, of eclipses etc., it is, Brahmagupta says, merely accidental or by chance, as the maxim of letters bored by an insect in wood or paper². युक्त्याऽऽर्यभटोक्तानि प्रत्येकं दूषणानि योज्यानि । [Cont. from Page 329] श्रीषेणप्रभृतीनां कानि चिदन्यानि वक्ष्यामि ॥ लाटात् सूर्यशशांकौ मध्याबिन्दूच्च चन्द्रपातौ च । कुजबुधशीघ्रबृहस्पति सितशीघ्र शनैश्चरान् मध्यान् ॥ युगयातवर्षभगणान् वासिष्ठाद्विजयनन्दि कृतपादात् । मन्दोच्च परिधिपातस्पष्टीकरणाद्यमार्यभटात् ॥ श्रीषेणेन गृहीत्वा रत्नोच्चयरोमकः कृतः कन्था । एतानेव गृहीत्वा वासिष्ठो विष्णुचन्द्रेण ॥ —BrSpSi. XII. 46-50 2. चन्द्ररवि ग्रहणेन्दुच्छायादिषु सर्वदा यतो ब्राह्मे । दृग्गणितैक्यं भवति स्फुटसिद्धान्तस्ततो ब्राह्मः ॥ —BrSpSi. XI. 61 3. अन्योर्न कदाचिदपि ग्रहणादिषु भवति दृष्टिगणितैक्यम् । यद्भवति तद् घुणाक्षरमतोऽस्फुटभ्यां किमेताभ्याम् ॥ —BrSpSi. XI, 51. —: 0 :— Reference Brahmagupta : Tantraparīkṣādhyāya in BrSpSi. K.S. Shukla : The Mahābhāskarīya and the Laghubhāskarīya. H.T. Colebrooke : Miscellaneous Essays, Vol. II., 1872. G. Thibaut and Sudhākara Dvivedi : The Pañcasiddhāntikā, Preface, 1889.