भारतकोश
ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

Brahmasphuta Siddhanta of Brahmagupta with Commentary

आचार्य ब्रह्मगुप्त द्वारा

DevanagariHindipublished737 पृष्ठ

पृष्ठ 449, कुल 737 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 449

( ६३ ) छाया कर्णविभक्ता⁴ विषुवत्कर्णेन संगुणा² नृज्या¹ । लब्धं सौम्येतरयोः⁵ क्षितिज्यया⁶ हीनसंयुक्तं³ ॥ ३८ ॥ गुणितं व्यासाद्धेन स्वाहोरात्राद्धं¹ भक्तमाप्तधनुः² । उत्तर गोले युक्तं याम्ये हीनं चरप्राणैः³ ॥ ३९ ॥ दिनगतशेषच्छेदप्राणाः³ ⁴ प्रागपरदिनाद्ध॑योविशोध्याप्तम्⁶ । व्यासाद्धे¹ छेषो⁵ क्रमजीवा चापं नताः² प्राणाः ॥ ४० ॥ स्वाहोरात्राद्धेन छायाकर्णार्हतेन² भक्ताया¹ । विषुवत्कर्णं³ गुणण्या व्यासाद्ध॑कृतेः⁴ फलं सौम्ये ॥ ४१ ॥

३८. (ग) १. त्रिज्या (क) (ख) त्रिज्या for (नृज्या)
(क) २. संगुण for (संगुणा)
३. संयुक्तम् (ख) for (संयुक्तं)
(ख) ४. विभक्त for (विभक्ता)
५. सौम्येतरयो for (सौम्येतरयोः)
६. ज्याया for (ज्यया)
३९. (ख) १. रात्रार्द्ध for (रात्राद्धं)
२. भक्तमप्तधनुः for (भक्तमाप्तधनुः)
३. प्राणै for (प्राणैः)
४०. (घ) १. व्यासाद्धच्छिषोत्क्रम (ग) व्यासाद्धर्द्धातिशेषोत्क्रम for (व्यासाद्धे छेषोक्रम)
२. नता (क) नत for (नताः)
(ग) ३. शेषप्राणः (क) शेषप्राणाः for (शेषच्छेद प्राणाः)
(क) ४. 'च्छेद' पद लुप्त है । (ख)
५. शेषोत्क्रम (ख) छेषोत्क्रम for (छेषोक्रम)
(ख) ६. विशोध्यत्तम् for (विशोध्याप्तम्)
(च) १. व्यासाद्धच्छिषोत्क्रम for (व्यासाद्धे छेषो क्रम)
४१. (ग) १. भक्तायाः (क) (ख) for (भक्ताया)
(ख) २. कर्णाहतेन for (कर्णार्हतेन)
(ख) ३. विषुवत्कर्णा for (विषुवत्कर्णं)
४. गुणाय for (गुणण्या)
५. कृते for (कृतेः)