भारतकोश
ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

Brahmasphuta Siddhanta of Brahmagupta with Commentary

आचार्य ब्रह्मगुप्त द्वारा

DevanagariHindipublished737 पृष्ठ

पृष्ठ 504, कुल 737 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 504

( ११८ ) त्रिज्याप्तांशुभिहृदयैर्घाता द्विक्षेपै⁵ सत्रिभक्रान्त्ये² । ऋणाधनमेकान्यदिशोस्तयोगर्हेन⁴ भमुनि ध्रुवके ॥ १७ ॥ तत्स्वक्रान्तिज्याभ्यां चन्द्रादीनां पृथक् चरप्राणान् । कृत्वार्कवत्तदंतरसंयोगो¹ तुल्यभिन्नदिशाम्² ॥ १८ ॥ तत्प्राणैर्विक्षेपे¹ सौम्ये हीनो² गृहोऽधिके³ याम्ये । उदयैर्भध्रुवको वागस्त्यध्रुवकोऽथवा लग्नम् ॥ १६ ॥

१७. (घ) ५. द्विक्षेप for (द्विक्षेप)
२. क्रान्त्यो (ग) क्रान्त्योः for (क्रान्त्ये)
(ग) १. त्रिज्यासासुभिरुदयैर्घाता ३२७० for (त्रिज्याप्तांशुभिरुदयैर्घाता)
३. ऋणधन for (ऋणाधन)
(च) इस प्रति में यहां 'विक्षेप' शीर्षक से अतिरिक्त निम्न सारणी दी गई है ।
विक्षेपाः
अ भ कृ रो मृ आ पु पु अ म पु उ ह
१८ १२ ५ ५ १० ११ ५ ० ७ ० १२ १३ १३
१
चि० स्वा. वि अ ज्ये मू पू उ उ श्र ध श पू उ रे
२ २७ १ ० ४ ५ ५ ५ १२ ३० ३५ ० २४ २६ ०
३० २० २० १८
(क) १. सुभिरुदयै for (शुभिरुदयै) २. भक्तम् for (क्रान्त्ये)
३. कर्माणमनसे काम्य for (ऋणाधनमेकान्य)
४. ग्रहेण for (ग्रहेन)
१८. (घ) १. संयोगौ (ग) संयोगस् for (संयोगो)
(च) ३. कृत्वाकं for (कृत्वाकं)
(क) १. संयोगौ for (संयोगो)
२. दिशम् for (दिशाम्)
१६. (घ) ३. ग्रहोधिको याम्ये (ग) (च) for (ग्रहोऽधिके)
४. ध्रुवकोथवा लग्नम् (ग) (च) for (ध्रुवकोऽथवा लग्नम्)
(क) १. तत्क्रांति ऋणो for (तत्प्राणै)
२. हीने for (हीनो)