ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

( ३२३ ) अथ ब्रह्मगुप्तकृतो ध्यानग्रहोपदेशाध्यायः ॥ ॐ नमः श्री सरस्वत्यै ॥ पंचाशत्संयुक्तै वर्षशतै¹ पंचभिर्विना शाकः । त्रिस्थोऽर्के²र्वसुवेदैर्नवचन्द्रैस्ताडितः क्रमशः ॥ १ ॥ समायक¹संयुक्तः खजिन २४० विभागो नितः सयमवेदैः । मध्यमराशिः शशिविश्वभाजिततोह्यधिक मासा स्युः ॥ २ ॥ तैरपरितनो युक्तो मासगणोभ्यधिक शेषके¹ शुद्धे² । घटिकादिक³ भचक्राद्रविरवशेषो⁴ भवद्भादि⁵ ॥ ३ ॥ रूपेण रूपरामैः खसायकैस्ताडितो गुणो¹ युक्तः । षड्भिः करैश्च² दिग्भिराघटिकां³ विघटिका स्युः ॥ ४ ॥ खखरसलब्धं घटिकासु नियोजये¹ तिथिध्र² । रव्यादिकस्तदुदये चैत्रदवेर्क³ चन्द्रो⁴ वा⁵ ॥ ५ ॥ 〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰 १. (ङ) १. शतैः for (शतै) २. त्रिष्ठोऽर्के for (त्रिस्थोर्के) २. (ङ) १. पंचाब्धियुतोऽधः षष्टिभाजितो लब्धियुक् सरसवेदः । for समायक संयुक्तः खजिन २४० विभागो नितः सयमवेदैः । २. मध्यमराशि विश्वैर्विभाजितोऽभ्यधिकमासाः स्युः ॥ २ ॥ for मध्यमराशिः शशिविश्वभाजिततोह्यधिक मासा स्युः ॥ २ ॥ ३. (ङ) १. शेषकः for (शेषके) २. शुद्धः for (शुद्धे) ३. घटादिको for (घटिकादिक) ४. रविशेषो for (रवशेषो) ५. भवेद्भादिः ॥ ३ ॥ for (भवद्भादि) ॥ ३ ॥ ४. (ङ) १. गणो for (गुणो) २. वेदैर्धृत्या for (करैश्च) ३. वासरघटिका for (दिग्भिराघटिकां) ५. (ङ) १. नियोजयेत् for (नियोजये) २. तिथिध्रुवकाः for (तिथिध्र) ३. चैत्रादावर्क for (चैत्रदवेर्क) ४. चन्द्रौ for (चन्द्रो) ५. च for (वा)