ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

( ३२६ ) सप्तह¹स्त्रिवसुहतो गुरोः शनिर्द्विगुणितो नवेषु³ हृतः । ²दिग्गणितो रसधृतिहृद्राहो लिप्ता सुकृतलिप्ताः ॥ ३५ ॥ त्रिगुणो दलितः शुद्धादशयुक्तसितं¹ चलध्रु²वे देयः । तात्कालिकं चलं स्याद्रविरन्येषां ज्ञशुक्रौ सहः³ ॥ ३६ ॥ मंदांशो¹ नगरवयो भयमाः खनगेंदवः खननदाश्च । यमतत्वानि तदूनान्यथाज्ञा²त्सूर्यवद्ग्राह्याः³ ॥ ३७ ॥ रदगुणिता सप्तकृता¹ कुजस्य सौम्यस्य युगगुणा² गताः³ । द्विगुणै⁴व फलं सुरेर्द्विगुणा⁵ त्रिभाजिताः स्फुजिताः⁶ ॥ ३८ ॥ त्र्यंशङ्गागोनास्य त्रिगुणारविजय मंदफलं लिप्ताः । मंदफलदलोनयुतं शीघ्रोच्चात् शोधयेन्मध्यः ॥ ३६ ॥ तस्मात् शीघ्रफलदलं स्वमृणं वामंदसंस्कृतं¹ कृत्वा² । प्राग्वन्मंदफलमतः³ सकलं मध्यग्रहे⁴ कुर्यात् ॥ ४० ॥ ३५. (ङ) १. हत for (हस्त्रि) २. दिग्गुणितो for (दिग्गणितो) ३. लिप्तः for (लिप्ता) ३६. (ङ) १. स्वद्वादशांशयुक्तः for (शुद्धादशयुक्त) २. सितचलं ध्रुवं स्यात् for (सितचलध्रुवे देयः) ३. स्तः for (सहः) ३७. (ङ) १. मंदांशा for (मंदांशो) २. तदूनान्मध्याज्ज्या for (तदूनान्यथाज्ञात्) ३. सूर्यवत् ग्राह्या for (सूर्यवद्ग्राह्याः) ३८. (ङ) १. हृता for (कृता) २. नगगुणा for (युगगुणा) ३. त्रिहृता for (गताः) ४. द्विगुणा हि for (द्विगुणैव) ५. गुणाग्नित्रिभाजिता for (गुणात्रिभाजिताः) ६. स्फुजितः for (स्फुजिताः) ३६. (ङ) १. त्रिगुणा त्रिंशद्भक्ता रविजस्य फलस्य मंदफललिप्ताः । मन्दफलयुतोनं स्वशीघ्रोच्चाच्छोधयेन्मध्यम् ॥ ३६ ॥ for त्र्यंशङ्गागोनास्य त्रिगुणारविजय मंदफलं लिप्ताः । मंदफल दलोनयुतं शीघ्रोच्चात् शोधयेन्मध्यः ॥ ३६ ॥ ४०. (ङ) १. संस्कृते for (संस्कृतं) २. दत्त्वा for (कृत्वा) ३. प्राग्वन्मन्द for (प्राग्वन्मंद) ४. मान्दग्रहात् for (मध्यग्रहे)