ब्राह्मस्फुटसिद्धान्त (ब्रह्मगुप्त - शून्य, कुट्टक, बीजगणित एवं सम्पूर्ण २१ अध्याय सान्वय सटीक)

( ३३४ ) १ न द्विहता शीघ्रगतिः संगुणाय शीघ्रभोग्यखंडेन । २ खार्कैर्विभजेलिप्ता भौमादीनामतिशीघ्रम् ॥ ५६ ॥ १ स्वमृणं क्रमोत्क्रमविधौ चतुर्दशो विश्वपिंडको गुणकः । २ हारः ख रसागगतिरे वक्रिणोद्वोधिता चक्रम् ॥ ६० ॥ भुक्तेऽरपि प्रदलिते द्वे सकलफले द्वे च कारयेद् ग्रहवत् । मांदं फलं त्रितयं वक्रोच्चस्य द्वितो व्यस्तम् ॥ ६१ ॥ नवतितयो ६२ चरखंडा विज्यावत् ॥ ६३ ॥

५६. (ङ) १. पिंडान्तरेण खार्कैः १२० लिप्ताद्यं स्यात् फलं गतेः शीघ्रम् ।
for
(नद्विहता शीघ्रगतिः संगुणाय शीघ्रभोग्य खंडेन ।)
२. स्वमृणं क्रमोत्क्रमविधौ चतुर्दश विधिश्च पिंडको गुणकः ॥ ५६ ॥
for
(खार्कैर्विभजेलिप्ता भौमादीनामतिशीघ्रम् ॥ ५६ ॥)
६०. (ङ) १. ह्रस्वगतिरेवं बह्वणात्याज्ये भुक्ते ।
for
(स्वमृणं क्रमोत्क्रमविधौ चतुर्दशो विश्वपिंडको गुणकः । )
२. पददलिते द्वे द्वे सकाले कारयेत् स्फुटा भुक्तिः ॥ ६० ॥
for
(हारः खरसगगतिरेवक्रिणोद्वोधिता चक्रम् ॥ ६० ॥)
नोट—(नवतिपयोधिविभक्ता इत्यादि आर्याषट्कं खण्डखाद्याच्चिन्त्यम्)
६१. (ङ) १. नवतिययो १५६ ऽष्टि १६ विभक्ताः,
पंचरसा ६५ वसु ८ हृता दश १० त्रिहृताः ।
विषुवच्छुगुणिताः स्वदेशजाश्चरदलविनाड्यः ॥ ६१ ॥
for
भुक्तेऽरपि प्रदलिते द्वे सकल फले द्वे च कारयेद् ग्रहवत् ।
मांदं फलं त्रितयं वक्रोच्चस्य द्वितो व्यस्तम् ॥ ६१ ॥
(ङ) नोट—खण्डखाद्यस्य श्लोकाश्चैते ।
६२. (ङ) १. ज्या केन्द्रं स्फुटभानुं कृत्वा ये राशयश्चरार्धानि ।
भुक्तानि भोग्यगुणिताच्छेषात् खखधृतिहृतात्फलम् ॥ ६२ ॥
for
(नवतितयो ॥ ६२ ॥)
६३. (ङ) गतिपादं पादोनां गतिं विशोध्यास्तकाल उदये च ।
संसाधितस्य तस्य ग्रहस्य चरकर्म चान्यस्य ॥ ६३ ॥
for
(चरखंडा विज्यावत् ॥ ६३ ॥)