बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Adh. IX. Sl. 25-27] नवमोऽध्यायः 113 प्राजापत्ये शकटे भिन्ने कृत्वेव पातकं वसुधा । केशास्थिशकलशबला कापालमिव व्रतं धत्ते ॥२५॥ Sloka 25.—When the cart of Rohini is broken through by Venus, the earth will be strewn with hair and pieces of bones and assume the form of one who per- forms the कापालव्रत-Kapalavrata to atone for the murder of a Brahmin. Here the author has indulged in a bit of poetic fancy. The idea is that many will be killed in battle, etc. For कापालव्रत Vide मनुस्मृति XI-72 The wain of Rohini is cleft, i.e., undergoes occultation by a planet, when the latter, standing in the 17th degree of Taurus has a southern latitude (विक्षेप) of a little more than two degrees. तथा च ब्रह्मसिद्धान्ते । विक्षेपोऽंशाद्वितयादधिको वृषभस्य सप्तदशभागे । यस्य ग्रहस्य याम्यो भिनत्ति शकटं स रोहिण्याः ॥ तथा च भानुभट्टः वृषस्यांशे सप्तदशे विक्षेपो यस्य दक्षिणः । अंशद्वयाधिको भिन्द्याद्रोहिण्याः शकटं तु सः ॥ सौम्योपगतो रससस्यसङ्क्षयायोशनाः समुद्दिष्टः । आर्द्रागतस्तु कोशलकलिङ्गहा सलिलनिकरकरः ॥२६॥ Sloka 26.—When Venus comes to Mrigasiras, he will destroy juices and crops. When he goes to Ardra, he causes ruin to the Kosala and Kalinga countries and brings on excessive rain. अश्मकवैदर्भाणां पुनर्वसुस्थे सिते महाननयः । पुष्ये पुष्टा वृष्टिर्विद्याधररणविमर्दश्च ॥२७॥ Sloka 27.—When Venus is in Punarvasu, the Asmakas and the Vaidarbhas will be put to much suf- बृ. सं. 15