भारतकोश
बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Brihat Samhita of Varahamihira with Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर / डॉ. सुरेशचन्द्र शास्त्री द्वारा

DevanagariHindipublished1,105 पृष्ठ

पृष्ठ 161, कुल 1105 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 161

142 बृहत्संहितायाम् [Adh. XI. Sl. 51-53 the South, glossy and red in colour. As many Muhurtas he makes himself visible, for so many months there will be peace and plenty to mankind. पश्चात् सन्ध्याकाले संवर्तो नाम धूम्रताम्रशिखः । आक्रम्य वियत्त्र्यंशं शूलाग्रावस्थितो रौद्रः ॥५१॥ यावत एव मुहूर्त्तान् दृश्यो वर्षाणि हन्ति तावन्ति । भूपान् शस्त्रनिपातैरुदयर्क्षं चापि पीडयति ॥५२॥ Slokas 51–52.—During the time of Sun-set a Ketu named Samvarta with a crest smoky and coppery in colour makes his appearance in the west. He occupies a third of the sky and is stationed like a trident and is frightful to look at. As many Muhurtas as he is visible, for so many years there will be war and strife among kings and they will ultimately perish. Men whose natal star is identical with the one in which the comet appears will also suffer. तथा च गर्गः येषां नक्षत्रविषये रूक्षः सज्वाललोहितः । दृश्यते बहुमूर्तिश्च तेषां विन्द्यान्महद्भयम् ॥ अवर्षं शस्त्रकोपं च व्याधिं दुर्भिक्षमेव च । कुर्यान्नृपतिपीडाश्च स्वचक्रपरचक्रतः ॥ यत्रोत्तिष्ठति नक्षत्रे प्रवासं यत्र गच्छति । धूपयेद्वा स्पृशेद्वापि हन्याद्देशांस्तदाश्रितान् ॥ तस्याभिषेकनक्षत्रं जन्मभं कर्मभं तथा । देशर्क्षं पीडयेद्वापि सशान्त्युपरमो भवेत् ॥ स्निग्धः प्रसन्नो विमलः प्रदक्षिणशिखस्तथा । दृश्यन्ते येषु देशेषु शिव तेषु विनिर्दिशेत् ॥ गगनाङ्कचरः सद्यः प्रधानदेशान् विनाशयेदचिरात् । निखिलगगनानुचारी त्रैलोक्यविनाशकः केतुः ॥ ये शस्तास्तान् हित्वा केतुभिराधूपितेऽथवा स्पृष्टे । नक्षत्रे भवति वधो येषां राज्ञां प्रवक्ष्ये तान् ॥५३॥