भारतकोश
बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Brihat Samhita of Varahamihira with Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर / डॉ. सुरेशचन्द्र शास्त्री द्वारा

DevanagariHindipublished1,105 पृष्ठ

पृष्ठ 224, कुल 1105 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 224

Adh. XX. Sl. 3-6] विंशोऽध्यायः 205 तथा च काश्यपः । विहायोक्तं च संस्थानं दृश्यन्ते वै ग्रहा यदा । तदा न तत्फलं ब्रूयाल्लोके नाशुभदाश्च ते ॥ यस्मिन् खांशे दृश्या ग्रहमाला दिनकरे दिनान्तगते । तत्रान्यो भवति नृपः परचक्रोपद्रवश्च महान् ॥३॥ Sloka 3.—In any part of the sky where a cluster of planets is seen at Sunset, there will be another king in the country corresponding to that quarter, and there will be great trouble from foreign foes. यस्मिन्नृक्षे कुर्युः समागमं तज्जनान् ग्रहा हन्युः । अविभेदिनः परस्परममलमयूखाः शिवास्तेषाम् ॥४॥ Sloka 4.—When planets come together in any as- terism, people belonging to that particular asterism (vide Adhyaya XIV, supra) will be killed. But they will prove auspicious to the same people if they shed bright rays and do not occult each other. तथा च समाससंहितायाम् । सर्वे यदा दिनकरं विशन्ति कुर्युर्ग्रहास्तदा पीडाम् । क्षुच्छस्त्रभयातङ्कैरपरैश्च परस्पराघातैः ॥ प्रत्यर्चिषः प्रसन्नाः सम्भृतकिरणाः प्रदक्षिणावर्ताः । सुस्निग्धामलतनवः क्षेमसुभिक्षावहास्ते स्युः ॥ ग्रहसंवर्तसमागमसम्मोहसमाजसन्निपाताख्याः । कोशश्चेत्येतेषामभिधास्ये लक्षणं सफलम् ॥५॥ Sloka 5.—I shall now describe the characteristics and effects of the six planetary combinations, viz., संवर्त Samvarta - concourse, समागम - Samagama — gathering, सम्मोह Sammoha - tarnishing, समाज Samaja - meeting, सन्निपात Sannipata-encounter, and कोश Kosa-fellowship. एकर्क्षे चत्वारः सह पौरैर्यायिनोऽथवा पञ्च । संवर्त्तो नाम भवेच्छिखिराहुयुतः स सम्मोहः ॥६॥