भारतकोश
बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

Brihat Samhita of Varahamihira with Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर / डॉ. सुरेशचन्द्र शास्त्री द्वारा

DevanagariHindipublished1,105 पृष्ठ

पृष्ठ 310, कुल 1105 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 310

Adh. XXXIV. Sl. 9-11.] चतुस्त्रिंशोऽध्यायः 291 प्रतिदिनमर्कहिमांश्वोरहर्निशं रक्तयोर्नरेन्द्रवधः । परिविष्टयोरभीक्ष्णं लग्नास्तमयस्थयोस्तद्वत् ॥९॥ Sloka 9.—The destruction of a king will come to pass, if every day the Sun and the Moon are blood-red, day and night ; so also if they are encircled by halos continuously both at rising and setting. There is another reading लग्नास्तनभःस्थयोः which would mean 'when they are rising, in midheaven and setting.' तथा च गर्गः दिवा सूर्ये परिवेषो रात्रौ चन्द्रे यदा भवेत् । एकस्मिन्नेवहोरात्रे तदा नश्यति पार्थिवः ॥ एतेन विधिना नित्यं सप्ताहं परिविष्यते । सर्वभूतविनाशः स्यात्तस्मिन्नुत्पातदर्शने ॥ तथा च समाससंहितायाम् शृङ्गाटकचापविकारसन्निभः परुषमूर्तिरतिबहुळः । सकलगगनानुचारी बहुवर्णश्चावलम्बी च ॥ द्वित्रिगुणः खण्डो वा सन्ध्यात्रयमुत्थितो प्रवृच्छादी । परिवेषः पापफलो ग्रहरोधी हन्ति तद्भक्तीः ॥ स्निग्धो मधुघृतशिखिचापपद्मनीलोत्पलाब्जरजतनिभः । क्षेमसुभिक्षाय भवेत्परिवेषोऽर्कस्य शशिनो वा ॥ सेनापतेर्भयकरो द्विमण्डलो नातिशस्त्रकोपकरः । त्रिप्रभृति शस्त्रकोपं युवराजभयं नगररोधम् ॥१०॥ Sloka 10—A halo consisting of two circles causes danger to the commander of an army, but little clash of arms. One consisting of more than two circles occasions clash of weapons, threat to the Yuvaraja and siege of town. तथा च गर्गः द्विमण्डलपरीवेषः सेनापतिभयङ्करः । युद्धं सुदारुणं कुर्याद्दृश्यते मण्डलैस्त्रिभिः ॥ वृष्टिस्त्र्यहेण मासेन विग्रहो वा ग्रहेन्दुभनिरोधे । होराजन्माधिपयोर्जन्मर्क्षे वाऽशुभं राज्ञः ॥११॥