बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

500 बृहत्संहितायाम् [XXXVII. 3. XXXVIII. Sloka 2.—A yellow mock-Sun produces disease ; one of the colour of the Asoka.blossom (red) leads to the clash of weapons; and a row of mock-Suns tends to danger from robbers, to disease and destruction of kings. दिवसकृतः प्रतिसूर्यो जलकृदुदग्दक्षिणे स्थितोऽनिलकृत् । उभयस्थः सलिलभयं नृपमुपरि निहन्त्यधो जनहा ॥३॥ Sloka 3.—When a mock-Sun appears to the north of the Sun, it gives rain ; to the south, a strong wind ; on both sides, danger from water ; the same appearing above the Sun, destroys the king ; and below, the people. This sloka has already appeared in the 3rd Adhyaya as Sloka 37. In the morning for about three hours, when there are thin clouds near the Sun, there appears another Sun as it were, on account of the Sun's rays (reflected in the clouds). This is called a mock-Sun. This may happen likewise in the evening also. तथा च काश्यपः याम्ये वातप्रदो ज्ञेय उत्तरे वृष्टिदो रवेः । उभयोः पार्श्वयोर्भाति सलिलं भूरि यच्छति ॥ तथा च पराशरः दीप्ताग्निवर्णः कनकप्रभो वा सन्ध्यासु चेद्भास्करमावृणोति । कम्पेत भूः क्षात्यपतेन्महोल्का नृपो विनश्येत् सहितः प्रजाभिः ॥ सन्ध्यासमीपे यदि भास्करस्य दृश्येत माला प्रतिसूर्यकाणाम् । सर्पा भवेयुः प्रचुराश्च चौरा रोगाश्च घोरा विविधप्रकाराः ॥ प्रत्यर्कमिन्द्रायुधमत्स्यदण्डाः सविद्युदभ्राशनिवर्षवाताः । भवन्त्यभीक्ष्णं दिनरात्रिसन्धौ भयं तदा भूमिपतेर्वधः स्यात् ॥ Thus ends the 37th Adhyaya on 'Mock-Suns.'

रजोलक्षणम् ॥३८॥ Haze.

This Adhyaya is reported to be not Varahamihira's, but an interpolation.